تبلیغات
نام شناسی و ریشه واژه ها - ریشه نام تهران
نام شناسی و ریشه واژه ها
اگر كسانی كه نمی دانند خاموش باشند و نظری ندهند؛ هیچ اختلافی پدید نمی آید.
یکشنبه 1394/01/30 :: نویسنده : عادل اشکبوس

 

(ته:گرم +  ران: دامنه)  

در مقابل  (شم:سرد  +  ران:دامنه)

ریشۀ نام تهران و شِمیران

 (ته: گرم + ران: دامنه)  در مقابل  (شم: سرد + ران: دامنه)

 تهران یعنی دامنۀ گرم در مقابل شمران یا شمیران به معنی دامنۀ سرد. پیشوندهای ته، جه و قـَه به معنای گرم هستند. مانند تهران، جَهرُم و قَـهاوند. امّا شِم، سِم و زِم به معنای سرد هستند؛ مانند: شِمران، سِمیرُم، زمستان و زمین.

این پیشوندها امروزه دیگر کاربرد ندارند؛ بسیاری از پیشوندها و پسوندهای فارسی کهن امروزه فراموش شده­اند. مانند اَ در  اَمرداد و اَنوشیروان.

 «ی» در «شمیران» مانند «ی» در کلمۀ «دریچه» است که پیوندِ «در + چه» و به معنای «در کوچک» است.

زِم یا زَم به معنای سرد است. در کردی فیلی (فَهلَوی) هنوز واژۀ «زُقُم» که ریشۀ کهن «زم» است به کار می­رود.

جملۀ «اِمرو فِــرَه زُقُـمــَه. یعنی امروز خیلی سرد است.»

چون زیر پای آریاییان مهاجر یخ­بسته بود به زیر پای خود «زمین» گفتند. زمستان نیز یعنی سردستان. زمهریر که در قرآن آمده و بسیاری از قرآن­پژوهان در شناخت ریشۀ این کلمه دچار حیرت شده­اند ریشۀ فارسی کهن دارد نه عربی. «زم+هریر» یعنی «سرما­آور». سمیرم در اصفهان نیز خنک­تر از بقیّۀ جاهای اصفهان است و می­بینیم که با پیشوند سم آغاز شده است.  

دربارۀ وجه تسمیه تهران اختلاف نظر زیادی وجود دارد، هرچند پاره‌ای از پژوهشگران «ران» را پسوندی به معنای دامنه گرفته‌اند و شمیران و تهران را بالادست و پایین‌دست خوانده‌اند و احتمالاً همین نظر درست است؛ امّا برخی دیگر تهران را تغییر شکل یافته «تهرام» به معنای منطقۀ گرمسیر دانسته‌اند، در مقابل شمیرام یا شمیران که منطقۀ سردسیر است و همچنین عدّه‌ای بر این باورند که سراسر دشت پهناوری که امروز تهران بزرگ خوانده می‌شود در میان کوه‌های اطراف، گود به نظر می‌رسید و بدین سبب «ته ران» نام گرفت.

روستایی که پیش‌درآمد شهر تهران بوده است، پیش از اسلام نیز وجود داشته، امّا پس از اسلام به‌تدریج نام آن معرّب گردیده و از تهران به طهران تبدیل شده است؛ امّا جغرافی­دانان نامدار آن روزگار نیز به املای تهران اشاره نـموده‌اند.

 هم‌زمان با جنبش مشروطه که تغییرات بسیاری در نگارش زبان فارسی پدید آمد، رفته‌رفته املای تهران رواج یافت و پس از تأسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و تأکید آن بر املای تهران، املای دیگر (طهران) کنار نهاده شد.





نوع مطلب : ریشه نام شهرها، 
برچسب ها : وجه تسمیه تهران و شمیران، معنی تهران، معنی شمیران، تهران یعنی چه، شمیران یعنی چه، وجه تسمیه( شُــوند نام گذاری ) تهران و شمیران،
لینک های مرتبط :

شنبه 1395/08/8 ساعت 08 و 08 دقیقه و 34 ثانیه
سلام

البته طبق نظر برخی از ایتمولوژیست ها کلمه تهران از یک کلمه ی ترکی به نام " تیقران" یعنی جلد شدن و زرنگ شدن و جسارت پیددا کردن اخذ شده است که بعدها به علت سهلوت در تلفظ " تیقران" به صورت "تیهران" و "تهران" مبدل شده است

کما اینکه تهران به صورت " تاران" نیز آمده است که بی شباهت به نام " توران" نیست یعنی سرزمین مردم تور که یادآور جنگ ایرانیان با تورانیان(تورکان) نیز هست
شنبه 1395/08/8 ساعت 08 و 07 دقیقه و 23 ثانیه
سلام

البته طبق نظر برخی از ایتمولوژیست ها کلمه تهران از یک کلمه ی ترکی به نام " تیقران" یعنی جلد شدن و زرنگ شدن و جسارت پیددا کردن اخذ شده است که بعدها به علت سهلوت در تلفظ " تیقران" به صورت "تیهران" و "تهران" مبدل شده است

کما اینکه تهران به صورت " تاران" نیز آمده است که بی شباهت به نام " توران" نیست یعنی سرزمین مردم تور که یادآور جنگ ایرانیان با تورانیان(تورکان) نیز هست
یکشنبه 1395/02/12 ساعت 13 و 58 دقیقه و 46 ثانیه
خیلی خوب بود ولی شنبه فارسی است به معنای قطعه بریده'هفته را به هفت قطعه تقسیم ونامگذری کرده اند در یشتهای اوستا و متونی پهلوی میبینید ممنون از تلاش و همت شما
جمعه 1394/08/22 ساعت 12 و 16 دقیقه و 43 ثانیه
خیلی عالی بود ممنون ار اطلاعات خوبتون.
پنجشنبه 1394/08/21 ساعت 02 و 02 دقیقه و 40 ثانیه
بسیار عالی خیلی بدرد خورد
متشکر
چهارشنبه 1394/08/20 ساعت 23 و 36 دقیقه و 08 ثانیه
خیلی خوبه وبلاگتون
شما تحصیلات دانشگاهی در این زمینه دارید یا فقط پژوهشگرین؟
سه شنبه 1394/08/12 ساعت 23 و 35 دقیقه و 54 ثانیه
سپاس از نگارنده محترم,
ران به معنای دامنه و جایگاه نیز میباشد. تهران=جای گرم
پنجشنبه 1394/06/26 ساعت 18 و 05 دقیقه و 30 ثانیه
درود و سپاس از مطالب جالبتون
آیا اجازه دارم از این مطلب به اسم خودتون در جایی استفاده كنم؟
عادل اشکبوسسلام. بله
سه شنبه 1394/06/17 ساعت 16 و 15 دقیقه و 25 ثانیه
همه مطالب جالب بود،همینطور کامنتها،،ولی متاسفانه باعث سردرگمی میشه،،،هرکسی نظری ارائه کرده،و هرکدام معانی متفاوت رو بیان کردن...کدوم درسته؟
یکشنبه 1394/06/1 ساعت 20 و 10 دقیقه و 42 ثانیه
خوب بود
پنجشنبه 1394/01/27 ساعت 11 و 55 دقیقه و 51 ثانیه
اطلاعات خوبی بود
دوشنبه 1393/12/25 ساعت 09 و 03 دقیقه و 54 ثانیه
سلام ، با تشکر از جناب اشکبوس و کسانی که در این پست همکاری کرده اند ، بس جای تشکر دارد . سال نو 1394 مبارک
یکشنبه 1393/10/7 ساعت 14 و 51 دقیقه و 48 ثانیه
ته به معنی زیر زمین است. . چون این خانه های شهر دارای زیرزمین بوده اند به شهر زیر زمین ها یا تهران معروف شده است.
یکشنبه 1393/03/18 ساعت 17 و 03 دقیقه و 36 ثانیه
درود!

همچنین در استوار نمودن اینکه "شم" به چم(معنای) "سرد" است همچنین میتوان از سه واژه "شمشیر = شیر سرد!"، "شمشاد = گیاهی که در سرما هم سرسبز است" و "شمال = که زمانی که به سویش میرویم هوا سردتر میشود" هم نام برد.

پیروز باشید
پنجشنبه 1393/03/15 ساعت 16 و 34 دقیقه و 58 ثانیه
سلام دوستان ، اسم تهران قبل از ورود اسلام سرزمین ری بوده و بعد توسط یکی از فاتحین بنام حسن الزینبی منطقه کنونی که در آن آتشکده و عبادتگاه زردشتیان بوده از آنها پاک و زدودند و بعد آن منطقه را طهران نامیدند و طهران در زبان عربی یعنی پاک شده و نام طهران در واقع بعداٌ بدلیل تبدیل حرف ط به ت به تهران تغییر یافت . با احترام مجدد خدمت استادعزیزآقای عادل اشکبوس
عادل اشکبوسسلام
اولین بار است كه این مطلب را كسی ادعا می كند
هیچ وقت چنین چیزی را جایی نخوانده ام
شنبه 1393/02/27 ساعت 01 و 09 دقیقه و 20 ثانیه
با درود همیشه برایم معنی تهران سوال بود بسیار سپاسگزار هستم عاااااااااااااااااالی
دوشنبه 1393/02/22 ساعت 19 و 57 دقیقه و 54 ثانیه
واقعا لذت بردم..ممنون از اطلاعات فوق العاده تون. فقط اگه لطف کنید اطلاعات جامعی در رابطه با ریشه شناسی اسم ها و کلمات فارسی و ترکی و کردی و عربی و ..و ارتباطشون با زبان های دیگر همراه با ذکر منابعی معتبر و قابل تهیه واسم ایمیل کنید یه دنیا ممنون میشم..کلا یه علاقه ی عجیبی به این چیزا دارم!!!
جمعه 1393/02/19 ساعت 16 و 02 دقیقه و 09 ثانیه
ممنون از سایت زیباتون
وقتی شمیران در مقابل تهران قرار گرفتهپس مشخصه همون ران از ته جدا میشه نه مثلا تهر یا چیز دیگه ای
پنجشنبه 1393/02/11 ساعت 09 و 17 دقیقه و 29 ثانیه
واقعا عالی بود استاد. خیلی استفاده کردم.
شنبه 1393/02/6 ساعت 01 و 42 دقیقه و 01 ثانیه
خیلی مطلب زیبایی بود واقعا استفاده کردم فقط میخواستم ببینم منابع این گفته ها از کجا هست?
شنبه 1392/11/5 ساعت 18 و 24 دقیقه و 29 ثانیه
خیلی وقته دنبال همچین چیزی می گردم
ممنون خوب بود
یکشنبه 1392/10/15 ساعت 14 و 21 دقیقه و 23 ثانیه
درود، طهران برای راضی کردن طبع خودستای برخی از خوانندگان بد نیست!
-
خیلی خیلی ممنون از اینکه اطلاعات جامع و خوبی درباره ریشه شهرها گذاشتید،خیییییییییییییییییییییلی استفاده کردم،درود به شما که ایجور اطلاعات سالم و مفیدو میزارین.مرسی
پنجشنبه 1392/03/30 ساعت 19 و 04 دقیقه و 44 ثانیه
اقای دکتر واقعا استفاده کردم.کارت بیسته
دوشنبه 1391/12/28 ساعت 07 و 10 دقیقه و 11 ثانیه
خوشبختانه این سایت یکی از سایتهائی میباشد که من هرانگاه که نیازی برای یافتن معنی واژههای فارسی داشته باشم به آن مراجعه میکنم و آدرس این سایت را هم در بوک مارک خودم حفظ کرده ام.
یکشنبه 1391/12/20 ساعت 17 و 52 دقیقه و 55 ثانیه
عزیزم اشنباه اگه میخوای همه چی رو راجب تهران بدونی برو کتاب تاریخ طهرن نوشته آقای عبدالعزیزجواهر کلام با سال چاپ 1325 رو مطاله کن.
سه شنبه 1391/11/17 ساعت 16 و 08 دقیقه و 57 ثانیه
تهران که در قدیم طهران نوشته میشد به معنی جمع پاک است
جمع تعداد پاک
طهران مترادف با طاهران
به نظرم ته و گرم اینها یک تفسیره ونه تاریخ درسته آقای عادل
سه شنبه 1391/11/17 ساعت 08 و 34 دقیقه و 37 ثانیه
<<<در این میان خودِ نامهای (گَهرَمون) و (زَمیرون) نیز دچار دگرگونی لفظی شدند و هریک از آنها بصورت زیر تغییر کردند:
گَهرَمون = گَهرون = تِهرون = (تِهران).
زَمیرون = سَمیرون = (شَمیران).
گَهرَمون = گَمرون = (گامِرون) ◄ (بندرعباس).
زَمیرون = سَمیلون = (شَمیل).
گَهرَمون = گَهرون = تَهروم = (تارُم).
زَمیرون = سَمیلون = (شَمیل).
گَهرَمون = گَهرون = گَهرُم = (جَهرُم).
__زَمیرون = سَمیرون = (سَمیرُمَّ).
بنا بر این، نامهای شهرهای (تهران، گامرون، تارُم و جَهرُم... ) از یک ریشه و به یک معنی هستند؛
و در کنار این شهرها، نامهای (شمیران، شمیل و سَمیرم... ) نیز از یک ریشه و به یک معنی هستند.

در ضمن (زمین) فارسی که امروزه ما آنرا در معنی (ارض) بکار میبریم، در اصل مرکب از دو کلمه (زه + مین) است بمعنی (زایش + ارض) یعنی (ارض زایش) یعنی (ارضی که گیاهان از آن زائیده میشوند / ارضی که ما بر آن زاده و زندگی میکنیم). پس (مین) به تنهایی بمعنی (ارض) است و (زمین) یک واژه بسیط نیست. همینطور در زبانهای اروپائی، بجز (Earth) بقیه نامهای زمین همگی یا کنایه و یا صفت هستند و صراحت تام ندارند. (مین) واژه ای آریایی و با (Mine) فرانسوی بمعنی (مین / کان / معدن / نقب زیرزمینی) از یک خانواده است. پس زمین نه به معنای یخ بسته و نه به معادل ارض و Earth است.
بنگاه: www.PCForS.com
سه شنبه 1391/11/17 ساعت 08 و 34 دقیقه و 00 ثانیه
<<<هنگامیکه دو آّب دان (یعنی آبادی) نزدیک بهم برپا می‌شد، لازم بود که آنها بگونه‌ای از یکدگر باز شناخته شوند، پس ویژگی هریک را به نام (آّبدان) می‌افزودند. مثلاً اگر یک (آّبدان) بالاتر از دیگری می‌بود، آنها را (آّبدان بالا) و (آّبدان پائین) می‌نامیدند. اگر هوای یک آّب‌دان (به نسبت) گرمتر از آّبدان دیگر بود، آن دو را (گرَم آبدان) و (سَرد آبدان) می‌نامیدند.
اما در فارسی پیش از باستان کلمه (گرم) بصورت (گَهرَم) و کلمه (سَرد) بصورت (زَمی zami) بکار برده می‌شد؛ چنانکه هنوز هم به فصل سرما (زَمستان) گفته می‌شود. بنا بر این به آبادیهای (نسبتا) گرم (گَهرَمون) و به آبادیهای (نسبتا) سرد (زَمیرون) اطلاق می‌شد.
در بدو امر، این نوع نامگذاری در ایران بسیار متداول بود بطوریکه تقریباً در همه جای این سرزمین آبادیهائی بنام (گَهرَمون) و (زَمیرون) وجود داشت اما تدریجاً آبادیها نامهای مشخّص‌تری بخود گرفتند. با این وجود، تعدادی از آن آبادیها با همان نامهای ابتدائی خود باقی ماندند و در طول تاریخ رشد کردند و تبدیل به شهر و شهرستان شدند.>>>
سه شنبه 1391/11/17 ساعت 08 و 32 دقیقه و 27 ثانیه
بمنظور یافتن ریشه نام (تهران) بایستی به زمانی برگردیم که اجداد ما (آریائیها) زیستگاه خود را در شمال خاوری روسیه امروزی (یعنی باختر سیبری) ترک کردند و گروهی بسوی اروپا (که شامل اروپائی‏ها و آمریکائیها امروزی هستند) و گروهی بسوی ایران و هند (که شامل ایرانیها و هندیها و افغانیهای امروزی هستند) روی آوردند.
به احتمال قریب به یقین، علت این کوچ، سرد شدن ناگهانی منطقه معتدل و جنگلی و دارای حیات وحش سیبری بوده است. پیدا شدن اجساد سالم و یخ زده حیواناتی از قبیل (ماموت‌ها) در میان یخ‌های سیبری (آن هم پس از حدود 20,000 سال) نشانه این است که در آن تاریخ، بعلت حادثه‌ای، محور گردش زمین بطور ناگهانی تغییر کرده و منطقه معتدله سیبری مبدل به سرزمین یخ زده و غیر قابل سکونت شده و آریائی‌های ساکن آن منطقه نیز به همین دلیل مجبور به کوچ کردن بسوی مناطق گرمتر شده‌اند.
آریائی‌هایی که به ایران امروزی آمدند، مانند سایر هم نژادان خود، کوچ نشین بودند و بگونه ایلات و عشایر، از طریق دامداری روزگار می‌گذرانیدند و سکونت و یکجا ماندن در آئین ایشان نبود.
پس از قرنها، اندک اندک برخی از آنها دست از کوچ نشینی برداشتند و در کنار رودها و چشمه‌ها ساکن شدند و به کشاورزی و دامداری پرداختند. از آنجائیکه وجود (آب)، عامل سکونت و گردآمدن آنان بود، نخستین نامی که بر چنین آبادی‌ها نهاده شد (آّب دان) بود.>>>
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


نمایش نظرات 1 تا 30
درباره وبلاگ


*پژوهشگر در زمینه ریشه یابی نامها و واژه ها

مدیر وبلاگ : عادل اشکبوس
نظرسنجی
آگاهی ها و نگاشته های این تارنما از نگاه شما چگونه می باشد ؟






آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
شمارنده سایت