تبلیغات
نام شناسی و ریشه واژه ها - ریشه نام زنجان
نام شناسی و ریشه واژه ها
اگر كسانی كه نمی دانند خاموش باشند و نظری ندهند؛ هیچ اختلافی پدید نمی آید.
شنبه 1394/02/5 :: نویسنده : عادل اشکبوس
نتیجه تصویری برای شهر زنجان

ریشۀ نام زنجان

دربارۀ ریشۀ نام زنجان نظرات بسیار متفاوتی گفته شده است.

معروف ترین نظریه این است که زنجان در اصل زَنگان بوده است؛ یعنی شهر زنگی­ها. در گذشتۀ دور چند بردۀ زنگی را به این شهر آوردند؛ مردم برای دیدن اینان که از زنگبار (در تانزانیای آفریقا) آورده بودند به این شهر می­آمدند و نام شهر زنگان از همین ریشه است؛ هنوز سالخوردگانِ این شهر نام شهر را زنجان می­گویند. زنجان معرَّب این نام است؛ مانند گرگان و جرجان، آتورپاتگان و آذربایجان، ژئوگرافی و جغرافی

به گفته حمدالله مستوفی شهر زنجان را اردشیر بابكان ساخته و شهین یا شاهین یعنی منسوب به شاه خوانده است. در لغتنامآ دهخدا نیز همین سخن آمده است: «... گویند آن شهر را اردشیر بابكان بنا كرد...»

برخی را نیز باور آن است که نام «زنجان ، زنگان» دگرگون شدۀ واژۀ فارسی «زندیگان» به معنای جایگاه پیروان كتاب زند است كه در روزگار ساسانیان بر این شهر گذاشته شده است.

«وجه تسمیه آن زَنـدِگان، یعنی اهل كتاب زند است. نام این شهر زَندیگان بوده همچون آذربایگان، خدایگان و غیره.  «زند» معروف­ترین كتاب آیین زردشتی در دوران ساسانی و «گان» از پساوند پارسی باستان است. با گذر زمان و به دلیل تغییر تلفّظ، دال و یاء در زندیگان افتاده و تبدیل به زنگان شده سپس چون در زبان عربی حرف  «گ» به  «ج» تبدیل می­شود؛ نام «زنگان» به « زنجان » تبدیل شده است.»

بیتی از حکیم زجاجی:

ز زنگان بدان مردِ روشن ضمیر                    دبیری سرافراز بُد تیز ویر

حَمدُالله مُستوفی در نُزهَةُالقُلوب (نوشته به سال ۷۴۰هجری قمری/۱۳۳۹میلادی) زبان زنجان و مراغه و تالش گشتاسبی را پهلوی ذکر میکند و می‌گوید «زبانشان پهلوی به جیلانی بازبسته است.» که منظور همان گویش‌های گوناگون زبان‌های تاتی‌تبار است. در صوره الاقالیم نیز آورده شده که «زبانشان (زنگان) پهلوی راست است.»

زنجان در سال ۲۴ هجری قمری به دست براء بن عازب سردار عرب ویران شد و برای بار دوم سپاه خونریز مغول در سال ۶۲۸ هجری قمری آن را کاملاً نابود و مرمان را از دم تیغ گذراند. انتخاب شهر سلطانیه به پایتختی در دوران ایلخانی و گسترش شهر مزبور در روزگار حکومت غازان‌خان و خدابنده و اولجایتو در پایان سدۀ هفتم هجری قمری، به دلیل نزدیکی این دو شهر، در متروکه شدن شهر زنجان تأثیرگذار بود، در روزگار شکوفایی شهر سلطانیه، شهر زنجان به حالت نیمه ویران ماند. برای بار سوم در نیمۀ دوم سدۀ هشتم هجری قمری سپاه تیمور لنگ گورکانی به زنجان یورش برد و همۀ مردم شهر را قتل عام کرد و شهر را با خاک یکسان کرد.

امّا نظریه ­های دیگری نیز هستند که در پی یافتنِ ریشه­ای ترکی برای نام این شهر می­باشند؛ مانند:

نام شهر زنگان، دگرگون شدۀ پیوند واژه تركی «سین + گه ن» به معنای «سرزمین مقبره­ها و دفینه­گاه» است:

سین Sin كلمه­ای تركی به معنای مقبره و مدفن است. از همین ریشه است كلمات سینله، سینلاق  و سینه، هر سه به معنای قبر، مدفن، تندیس یادبود و صنم.

بخش دوم «جان»  در نام زنجان یا «گان» در تلفّظ تركی آن یعنی زنگان كلمه­ای تركی است. پسوند غان، قان، گان، خان نشان­دهندۀ محل­های جغرافیایی و همچنین سازندۀ عناوین مانند بورخان، تارخان، باشقان در زبان تُركی است. ریشۀ این پسوندها را می­توان هم­زمان در زبان­های گوناگون اورال آلتایی مانند تركی و مغولی یافت./عادل اشکبوس.دانشنامه نامها و واژه ها.انتشارات مدرسه





نوع مطلب : ریشه نام شهرها، 
برچسب ها : وجه تسمیه زنجان، معنی زنجان، تاریخ زنجان، معنی اسم زنجان، ریشه اسم زنجان، زنجان یعنی چه،
لینک های مرتبط :

یکشنبه 1396/05/8 ساعت 06 و 36 دقیقه و 39 ثانیه
احتمال دارد زنجان، از ترکیب کلمه زند و گان گرفته شده باشد
زند به معنی سنگ چخماق. آهنی که بر سنگ زنند و از آن آتش بجهد. شهر زنجان از دیربار به خاطر وجود سنگ آهن منحصر به فردش، مشهور بوده است. که از آن در صنعت شمشیر و چاقو سازی نیز استفاده می کردند. پسوند گان نیز برای جمع بستن به کار میرفته است مانند خدایگان و... به این ترتیب زندگان می تواند به معنی شهر سنگهای آتش زنه و آهنی باشد
شنبه 1395/10/25 ساعت 12 و 57 دقیقه و 08 ثانیه
با سلام خدمت استاد بزرگوار

هنوز که هنوزه ریش سقیدان تو منطقه قره داغ زنجان را بصورت درستش یعنی زنگان تلفظ میکنند
www.aharri.ir
دوشنبه 1394/02/7 ساعت 10 و 26 دقیقه و 52 ثانیه
با سلام واحترام خدمت استاد فاضلم جناب استاد اشکبوس عزیز-خدای را شاکریم که باز شاهد تالیف کتابی گرانسنگ وشاهکاری بی نظیر از استادارزشمندمان هستیم .امید که کتاب حضرتعالی برای استفاده ی علاقه مندان با تیراژفراوان زیر چاپ برود - پاینده باشید
عادل اشکبوسسلام و سپاس
پنجشنبه 1392/06/14 ساعت 02 و 12 دقیقه و 19 ثانیه
زندیگان-زنگان-زنجان مرتبط به فرقه زند از زبان 2 مورخ اهل همان منطقه یعنی سهروردی و حمدالله مستوفوی روایت شده و این همه آسمان و ریسمان سرهم کردن نتیجه ندارد!! آلتا مل آسیایه میانه با هزاران کیلومتر فاصله از این منطقه است!!!
شنبه 1389/02/25 ساعت 11 و 45 دقیقه و 59 ثانیه
لطفاً به آدرس زیر نیز مراجعه فرمائید.
http://www.scribd.com/
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ


*پژوهشگر در زمینه ریشه یابی نامها و واژه ها

مدیر وبلاگ : عادل اشکبوس
نظرسنجی
آگاهی ها و نگاشته های این تارنما از نگاه شما چگونه می باشد ؟






آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
شمارنده سایت