نام شناسی و ریشه واژه ها
گروه آموزشی عربی

- چگونه بدانیم کدام واژه ریشه عربی و کدام ریشه پارسی دارد؟

نوشته شده در تاریخ : دوشنبه 1392/12/5   ساعت 20 و 01 دقیقه و 42 ثانیه

پیش از خواندن این نوشته یادآور می شوم که همه زبانهای جهان با هم داد و ستد واژگانی داشته اند و دارند و خواهند داشت . شاید تنها زبانهای مرده باشند که چنین چیزی در آنها رخ نداده باشد . وجود واژگان عربی در فارسی طبیعی است همان گونه که در عربی نیز صدها واژه پارسی هست .

هرچند برای کسی که به دو زبان چیره نیست  کار دشواری است ولی راه های ساده ای هم وجود دارد که دانستن آنها جالب است.

از میان 32 حرف الفبای فارسی برخی حروف تنها ویژه واژه های عربی است .

حرف (ث) : هر واژه ای که دارای  ث  است بی گمان عربی است و ریشه ی فارسی ندارد . جز (کیومرث: مرد دانا یا گاو مرد) ، ( تـَهمورث : دارنده ی سگ نر قوی ) و واژگان لاتین مانند بلوتوث یا نام هایی مانند ادوارد ثورندایک و ... که بسی آشکار است نام های لاتین هستند نه عربی یا فارسی.

حرف (ح): هر واژه ای که دارای حرف  ح  است بی گمان عربی است و ریشه ی فارسی ندارد.غیر از کلمه ی حوله که درست آن هوله است وبه گمان نزدیک به یقین ریشه ی ترکی دارد و به معنی (پُرزدار ) است .  عرب به هوله (حوله) می گوید : مِنشَفة در سعودی / خاولی یا خاولیة و بَشکیر در عراق / بِشکیر  یا فوطة در سوریه .واژه حول و حوش هم به گمان بسیار فارسی و درست آن هول و هوش است . کردهای فهلوی یا فَیلی هنوز به خانه می گویند هاوش که با house  در انگلیسی همانندی دارد.

حرف (ذ) : هرچند در فارسی کهن تلفظ این حرف مانند تلفظ عربی آن وجود داشته اما امروزه دیگر هیچ ایرانی ای ذال را ذال تلفظ نمی کند بلکه  زاء تلفظ می نماید .بیش از 95% واژه های دارای ذال ریشه ی عربی دارند مگر واژه هایی مانند گذر ، گذراندن ، گذشتن ، پذیرش ، پذیرفتن ، آذین، گنبذ (امروزه گنبد خوانده می شود.)ذانستن ( که امروزه دانستن تلفظ می شود. اما کردها ، لَکها و برخی دیگر از اقوام ایرانی  ذانستن را زانستن تلفظ می کنند. مانند تالشی ها که به (می دانم) می گویند ( زُنُـمzonom) و کردها می گویند ( اَزانِـم  یا  زانِـم یا مَزانِم یا دَزانِم )

حرف(ص): هر کلمه ای که  صاد دارد بی شک عربی است مگر عدد شصت و عدد صد که عمداً غلط نوشته شده اند تا با انگشت شست و سد روی رودخانه اشتباه نشوند.

صندلی نیز بی جهت با صاد نوشته شده و البته عربی شده ی چَندَل است. عرب به صندلی می گوید کُرسی ، مَقعَد و در گویش محلی عراق و سوریه اِسکَملی .

صابون هم در اصل واژه ای فارسی است و درست آن سابون است و این واژه از فارسی به بیشتر زبانهای جهان رفته مثلاً soap در انگلیسی همان سابون است . ما سابون را به صورت معرَّب صابون با صاد می نویسیم.اصفهان نیز معرّب یعنی عربی شده ی اَسپَدانـه یا سپاهان است.

حروف( ض/ظ /ع ):  بدون استثنا تنها ویژه واژه های دارای ریشه ی عربی است و در فارسی چنین مخارجی از حروف وجود ندارد .  به ویژه ضاد تا جایی که عرب ها به الناطقین بالضاد معروفند زیرا این مخرج ویژه عرب است نه دیگر مردمان نژاد سامی.

حرف(ط) : جنجالی ترین حرف در املای کلمات است . مخرج طاء تنها ویژه واژه های عربی است و در فارسی ط نداریم و واژه هایی که با  ط  نوشته می شوند یا عربی اند و یا اگر عربی نیستند غلط املایی هستند . مانند طهران ،طالش، اصطهبان ، طوس که خوشبختانه امروزه دیگر کسی تهران ،تالش ، استهبان و توس را دیگر نادرست نمی نویسد. اما بلیت واژه ای فرانسوی است . تایر tire واژه ای انگلیسی است . اتاق مغولی است . تپش فارسی است و دلیلی ندارد که آن ها را نادرست بنویسیم و امروزه دیگر این واژه ها را درست می نویسند مگر کسانی که با ریشه واژه ها آشنا نیستند.

حرف( ق ):  نیز در مرتبه دوم حروف جنجالی است . در فارسی قاف نداریم  غ  داریم . قاف ویژه واژه های عربی در 90 درصد موارد است واژه های  عربی دارای ریشه ی اغلب سه حرفی و دارای وزن و هم خانواده اند مانند: قاسم ، تقسیم ، مقسِّم ، انقسام ، قَسَم ، قسمت ، اقسام ، مقسوم ، قسّام ، منقسم و تشخیص واژه ی عربی الاصل دارای قاف کار ساده ای است . اما دیگر کلمات قاف دار یا ترکی اند و یا مغولی . مانند قره قروت: کشک سیاه / قره قویونلو : صاحبان گوسفند سیاه/ قره گوزلو: دارنده ی چشم سیاه / قزل آلا : ماهی طلایی

کلماتی مانند آقا ،قلدر ، قرمساق  نیز مغولی اند.  کلمه قوری نیز روسی است اصلاً قوری ،کتری ، سماور ، استکان همه واژه های روسی اند و اینها زمان قاجاریه و در دوره صدارت اعظمی امیر کبیر وارد ایران شدند . کلماتی مانند قند و قهرمان و قباد معرب  کند کهرمان و کَواذ هستند همان گونه که کرماشان یا کرمانشاه را عرب قرماسان یا قَرمسین تلفظ می کرده اما امروزه ما ایرانیان کرمانشاه یا کرماشان را قرماسان یا قرمسین تلفظ نمی کنیم  اما کواذ را قباد می گوییم و این تأثیر زبان عربی بر فارسی است.

حروف چهارگانه ( گ /چ/ پ / ژ )  : نیز در عربی فصیح یعنی نوشتاری وجود ندارد. و هر کلمه ای که دارای یکی از این چهار حرف است حتماً عربی نیست و به احتمال بسیار ریشه ی فارسی دارد . مانند منیژه ، مژگان ، ژاله ،پروین ، پرنده ، گیو، گودرز ،منوچهر ، پریچهر  و ... البته اغلب چنین است و موارد اندکی نیز امکان دارد از دیگر زبانها باشد مانند پینگ پونگ که چینی است . یا چاخان و خپل که مغولی اند . اشتباه نکنید چاخان ترکی نیست . مغولی است زیرا در ترکی به دروغ  می گویند  یالان .یا پارتی partyکلمه ای انگلیسی است و  آپارتمان واژه ای فرانسوی است.

شاید بپرسید پس سایر حروف مانند  الف ب ت ج د ر ز س ش ف ک ل م ن و ه ی  چگونه هستند ؟ پاسخ شما این است که اینها حروف مشترک در سراسر زبانهای جهان است . هرچند برخی اقوام بعضی حروف را ندارند و به گونه دیگر ادا می کنند . مانند حرف   ر  که در فرانسه   غ گفته می شود  و یا همین  ر   در چین  ل   خوانده می شود ./نوشته : عادل اشکبوس



نوشته شده توسط:عادل اشکبوس


برچسب ها: راه تشخیص کلنات فارسی از عربی، چگونه بدانیم کدام واژه ریشه عربی و کدام ریشه فارسی دارد؟، راه تمایز بین کلمات فارسی و عربی، روش تشخیص فارسی از عربی، پارسی سره چیست، زبان پارسی سره،
نیوشا
شنبه 1392/12/24 ساعت 20 و 33 دقیقه و 56 ثانیه
میشه ریشه التفات را به من بگین ممنون میشم
پاسخ عادل اشکبوس :
لفت لَفَتَ مثل افت انتباهی توجهم را به خود جلب کرد
صابر
چهارشنبه 1392/12/21 ساعت 01 و 10 دقیقه و 06 ثانیه
با سلام و عرض خسته نباشیذ
اگر امکان دارد ریشه و معانی کلمه تشعرون بگویید
پاسخ عادل اشکبوس :
شَعَرَ احساس کرد
یکشنبه 1392/12/18 ساعت 11 و 53 دقیقه و 34 ثانیه
وووووووووووووواااااااااااااااااایییییییییییییییییییییییییی
یکشنبه 1392/12/18 ساعت 11 و 53 دقیقه و 12 ثانیه
دارم میمرم جواب بدین
خودم
یکشنبه 1392/12/18 ساعت 11 و 52 دقیقه و 21 ثانیه
میشه یه جمله مثال بزنین واجزاش را مشخص کنین
پاسخ عادل اشکبوس :
این سوال ادبیات از نوع زبان شناسی است و من چندان با آن اشنا نیستم که رفع اشکال کنم
یکشنبه 1392/12/18 ساعت 11 و 51 دقیقه و 11 ثانیه
مسند را چه جوری تشخیص میدن؟
پاسخ عادل اشکبوس :
فرهاد دانا است.
دانا مسند است
یکشنبه 1392/12/18 ساعت 11 و 50 دقیقه و 03 ثانیه
باید برم سر امتحان اشتباه هم خانواده داره؟
تینا
یکشنبه 1392/12/18 ساعت 11 و 49 دقیقه و 00 ثانیه
فوری هم خانواده ی کلمه ی اشتباه را میخواستم
پاسخ عادل اشکبوس :
مُشتَبَه
امر بر او مشتبه شد
شبیه مشابه شباهت مشابهت
سعید
شنبه 1392/12/17 ساعت 01 و 46 دقیقه و 16 ثانیه
بادرودبرشما
آیااین ضعف مانیست كه واژه های پارسی همچون درود بدرودسپاس خجسته .... داریم وبه جای آن ازسلام خداحافظ تشكرومبارك استفاده می كنیم آیانبایدزبان پارسی رابازیابی كنیم؟ اگرواژه ایی واردزبان ماشده كه ماخودآن را داریم وفراموش كرده ایم این ضعف نیست؟؟
hamed
سه شنبه 1392/12/13 ساعت 13 و 14 دقیقه و 24 ثانیه
سلام میشه از این مطالب برای نوشتن مقاله استفاده کرد واگر استفاده کردیم چگونه ارجاع بدیم؟ باتشکر
بهاران
دوشنبه 1392/12/5 ساعت 00 و 56 دقیقه و 15 ثانیه
با سلام
استاد گرامی می خواستم بدانم ریشه دو کلمه...تمرین وعنوان چیست؟وایا عربی است یا فارسی.
از حسن همکاری سپاسگزارم.
پاسخ عادل اشکبوس :
عربی است
امین
یکشنبه 1392/12/4 ساعت 01 و 40 دقیقه و 30 ثانیه
ببخشید ایا تمام واژه های عربی تشدید دارکه واردزبان فارسی شدندهمان گونه باقی ماندند
mohammmad amin
جمعه 1392/12/2 ساعت 13 و 36 دقیقه و 35 ثانیه
ببخشید استاد آیا تمام کلمات تشدیددارعربی که وارد زبان فارسی شدند بدون تغییر باقی ماندند؟
پاسخ عادل اشکبوس :
می شود گفت بله
مصطفی
یکشنبه 1392/09/17 ساعت 15 و 50 دقیقه و 27 ثانیه
درود برشما می خواستم از شما بپرسم شمار واژگان پارسی در عربی بیشتر است یا عربی در پارسی در ضمن از شما دعوت می کنم به وبلاگ من هم برید نظر خودتونو هم بنویسید
پاسخ عادل اشکبوس :
اینکه در پاسی واژگان عربی بیشتر است طبیعی است و نشانه ضعف پارسی نیست
تنها دلیل مسلمان شدن ایرانیان بوده است.
دانیال
یکشنبه 1392/09/17 ساعت 15 و 42 دقیقه و 54 ثانیه
در یک سایت دیدم ریشه کلمه خبر فارسی است آیا این درست است؟
پاسخ عادل اشکبوس :
حرف جدیدی است نمی دانم
مینا
سه شنبه 1392/09/12 ساعت 19 و 52 دقیقه و 24 ثانیه
با سلام وازه ی "سینا"فارسی است یا عربی؟اگر عربی است ریشه ی آن چیست.ممنون پایدار باشید
پاسخ عادل اشکبوس : سینا فارسی روشنایی
1g
پنجشنبه 1392/09/7 ساعت 20 و 30 دقیقه و 56 ثانیه
سلام ببخشیدکسری اسم فارسی یاعربی ریشه اون ازکجامیادمیشه توضیح بدین
پاسخ عادل اشکبوس :
کسری یا کسرا فارسیه همان خسرو هست
یکشنبه 1392/08/26 ساعت 14 و 39 دقیقه و 49 ثانیه
شمس عربی یا فارسی است
آزی
یکشنبه 1392/07/21 ساعت 18 و 18 دقیقه و 42 ثانیه
درود
آیا سلام واژه ای عربی است؟
پگاه
شنبه 1392/07/6 ساعت 00 و 07 دقیقه و 50 ثانیه
سلام برای من یک سوالی پیش اومده امیدوارم شما بتونید کمکم کنید... میدونید اولین بار اسم پگاه اسم چه کسی بوده؟
پگاه
سه شنبه 1392/05/29 ساعت 17 و 16 دقیقه و 24 ثانیه
با درود تمام بر شما'که از پاسداران زبان پارسی هستین.خواستم بپرسم از نظر دستور زبان کهن پارسی اسم پگاه چگونه از هم جدا میشده و چرا بعد ها به شکل اسم ساده مطرح گردیده?همچنین معنی اسم های ارتا و سپهدار رو هم اگر لطف کنید سپاسگذارم
محمد شادی
شنبه 1392/05/19 ساعت 11 و 53 دقیقه و 53 ثانیه
آقای اشکبوس
در مورد حرف طا شما نوشتید طهران واطاق و طوس واصطهبان و.... غلط املائی هستند
کلماتی مثل توس واتاق و...هرکدام به دلیلی صحیح که فارسیست یا غیر عربی
اما برای طهران منطق شما چیه که همینطور بی دلیل کنارسایر کلمات آوردید تهران، امروز به این شکل درسته اما این کلمه در شکل درستش طهران
یعنی جمع پاک
با ت چه معنای میشه براش آورد که واقعا قوی باشه
پاسخ عادل اشکبوس : در وبلاگم بگردید جواب دارد
رحمان
چهارشنبه 1392/05/9 ساعت 12 و 35 دقیقه و 21 ثانیه
با سلام به تمام دوستان عزیم.چه اشکالی دارد که ما از کلمات عربی هم استفاده کنیم؟ما به 2دلیل ناخواسته با زبان عربی پیوند داریم.1)اینکه زبان فارسی و عربی بسیار به هم نزدیک هستند به طوری که بعضی از لغات موجود در فارسی عینا عربی است وما در فارسی به جای آن لغت تقریبا هیچ معادل دیگری نداریم مثل:حاجی_یعنی کسی که به سفر حج رفته است. دلیل دوم2)ما مسلمانیم و زبان قرآن و عبادت ما(نماز)به زبان عربی است.پس به کاربردن کلمات عربی هیچ مشکلی برای ما به وجود نمی آورد.
شیما عبدالمالکی
یکشنبه 1392/04/23 ساعت 15 و 03 دقیقه و 21 ثانیه
بسیار جالب بود
زهرا
پنجشنبه 1392/03/16 ساعت 17 و 29 دقیقه و 49 ثانیه
درود
چه زیباست اگر به زبان پارسی سخن بگوییم
بجای فکر بگوییم ....> اندیشه, پندار
بجای مزاح بگوییم ....> شوخی
بجای ضعیف بگوییم ....> ناتوان
بجای غذا بگوییم ....> خوراک
بجای سئوال و جواب بگوییم ....> پرسش و پاسخ
بجای تبریک بگوییم ....> شاد باد, همایون باد, گرامی باد, فرخنده باد
بجای مجسمه بگوییم ....> تندیس
بجای فارسی بگوییم ....> پارسی
بجای سفید بگوییم ....> سپید
و ...
بزرگواران سگ واق واق می‌کند نه پارس, پارس نام کشور ماست...
با سپاس

چهارشنبه 1392/01/28 ساعت 18 و 12 دقیقه و 49 ثانیه
کلمه -البته-فارسی است ؟ و از چه ریشه ای است ؟
پاسخ عادل اشکبوس : عربیه
سیدعلیرضارئیسی گرگانی
پنجشنبه 1392/01/22 ساعت 08 و 04 دقیقه و 25 ثانیه
سلام و عرض ادب و احترام دارم خدمت استاد بزرگوار جناب آقای دکتر اشکبوس

مطلب خوبی بود و به واقع از بیان زیبای شما و اندیشه درست بهره بردم و استفاده کردم

چنانچه فرصت کردید منتظر شما در تارنمای خود میمانم تا از نظرات سازنده شما بهره مند گردم

همیشه استوار باشید

بدا آنان که دائم در خلافند
تمام عمر را در حال لافند
بدا آنانکه دنیا را ز عقبی
خریده تا ابد سر در کلافند

سید علیرضا رئیسی گرگانی
دنیا
شنبه 1392/01/17 ساعت 14 و 23 دقیقه و 53 ثانیه
باسلام سال نومبارک...همش تواین مدت دنبال کتابهای زبان فارسی بودم برای ریشه میدان...درکتاب غلط ننویسیم آقای نجفی نشردانشگاهی نوشته که میدان کلمه ای کاملا فارسی است که معرب شده وبه اشتباه میادین جمع بسته میشود...
پاسخ عادل اشکبوس : درود بر عزم جزم شما
دنیا
شنبه 1392/01/17 ساعت 14 و 23 دقیقه و 14 ثانیه
باسلام سال نومبارک...همش تواین مدت دنبال کتابهای زبان فارسی بودم برای ریشه میدان...درکتاب غلط ننویسیم آقای نجفی نشردانشگاهی نوشته که میدان کلمه ای کاملا فارسی است که معرب شده وبه اشتباه میادین جمع بسته میشود...
مجید
دوشنبه 1392/01/5 ساعت 12 و 57 دقیقه و 40 ثانیه
سلام استاد
1.دنبال کلمه ای می گردم که معنی متن و نوشته ی با ارزش را بدهد شما کلمه ای با این معانی می شناسید که ریشه ای فارسی داشته باشد.
2.ریشه کلمه مجله چیست و آیا فارسی است یا متعلق به زبان های دیگر؟
با سپاس.
پاسخ عادل اشکبوس : مجله عربیه
برای سوال اول کلمه ای سراغ ندارم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
نمایش نظرات 1 تا 30

شمارنده سایت