گروه آموزشی عربی

- چگونه بدانیم کدام واژه ریشه عربی و کدام ریشه پارسی دارد؟

نویسنده :عادل اشکبوس
تاریخ:دوشنبه 1392/12/5-ساعت 20 و 01 دقیقه و 42 ثانیه

پیش از خواندن این نوشته یادآور می شوم که همه زبانهای جهان با هم داد و ستد واژگانی داشته اند و دارند و خواهند داشت . شاید تنها زبانهای مرده باشند که چنین چیزی در آنها رخ نداده باشد . وجود واژگان عربی در فارسی طبیعی است همان گونه که در عربی نیز صدها واژه پارسی هست .

هرچند برای کسی که به دو زبان چیره نیست  کار دشواری است ولی راه های ساده ای هم وجود دارد که دانستن آنها جالب است.

از میان 32 حرف الفبای فارسی برخی حروف تنها ویژه واژه های عربی است .

حرف (ث) : هر واژه ای که دارای  ث  است بی گمان عربی است و ریشه ی فارسی ندارد . جز (کیومرث: مرد دانا یا گاو مرد) ، ( تـَهمورث : دارنده ی سگ نر قوی ) و واژگان لاتین مانند بلوتوث یا نام هایی مانند ادوارد ثورندایک و ... که بسی آشکار است نام های لاتین هستند نه عربی یا فارسی.

حرف (ح): هر واژه ای که دارای حرف  ح  است بی گمان عربی است و ریشه ی فارسی ندارد.غیر از کلمه ی حوله که درست آن هوله است وبه گمان نزدیک به یقین ریشه ی ترکی دارد و به معنی (پُرزدار ) است .  عرب به هوله (حوله) می گوید : مِنشَفة در سعودی / خاولی یا خاولیة و بَشکیر در عراق / بِشکیر  یا فوطة در سوریه .واژه حول و حوش هم به گمان بسیار فارسی و درست آن هول و هوش است . کردهای فهلوی یا فَیلی هنوز به خانه می گویند هاوش که با house  در انگلیسی همانندی دارد.

حرف (ذ) : هرچند در فارسی کهن تلفظ این حرف مانند تلفظ عربی آن وجود داشته اما امروزه دیگر هیچ ایرانی ای ذال را ذال تلفظ نمی کند بلکه  زاء تلفظ می نماید .بیش از 95% واژه های دارای ذال ریشه ی عربی دارند مگر واژه هایی مانند گذر ، گذراندن ، گذشتن ، پذیرش ، پذیرفتن ، آذین، گنبذ (امروزه گنبد خوانده می شود.)ذانستن ( که امروزه دانستن تلفظ می شود. اما کردها ، لَکها و برخی دیگر از اقوام ایرانی  ذانستن را زانستن تلفظ می کنند. مانند تالشی ها که به (می دانم) می گویند ( زُنُـمzonom) و کردها می گویند ( اَزانِـم  یا  زانِـم یا مَزانِم یا دَزانِم )

حرف(ص): هر کلمه ای که  صاد دارد بی شک عربی است مگر عدد شصت و عدد صد که عمداً غلط نوشته شده اند تا با انگشت شست و سد روی رودخانه اشتباه نشوند.

صندلی نیز بی جهت با صاد نوشته شده و البته عربی شده ی چَندَل است. عرب به صندلی می گوید کُرسی ، مَقعَد و در گویش محلی عراق و سوریه اِسکَملی .

صابون هم در اصل واژه ای فارسی است و درست آن سابون است و این واژه از فارسی به بیشتر زبانهای جهان رفته مثلاً soap در انگلیسی همان سابون است . ما سابون را به صورت معرَّب صابون با صاد می نویسیم.اصفهان نیز معرّب یعنی عربی شده ی اَسپَدانـه یا سپاهان است.

حروف( ض/ظ /ع ):  بدون استثنا تنها ویژه واژه های دارای ریشه ی عربی است و در فارسی چنین مخارجی از حروف وجود ندارد .  به ویژه ضاد تا جایی که عرب ها به الناطقین بالضاد معروفند زیرا این مخرج ویژه عرب است نه دیگر مردمان نژاد سامی.

حرف(ط) : جنجالی ترین حرف در املای کلمات است . مخرج طاء تنها ویژه واژه های عربی است و در فارسی ط نداریم و واژه هایی که با  ط  نوشته می شوند یا عربی اند و یا اگر عربی نیستند غلط املایی هستند . مانند طهران ،طالش، اصطهبان ، طوس که خوشبختانه امروزه دیگر کسی تهران ،تالش ، استهبان و توس را دیگر نادرست نمی نویسد. اما بلیت واژه ای فرانسوی است . تایر tire واژه ای انگلیسی است . اتاق مغولی است . تپش فارسی است و دلیلی ندارد که آن ها را نادرست بنویسیم و امروزه دیگر این واژه ها را درست می نویسند مگر کسانی که با ریشه واژه ها آشنا نیستند.

حرف( ق ):  نیز در مرتبه دوم حروف جنجالی است . در فارسی قاف نداریم  غ  داریم . قاف ویژه واژه های عربی در 90 درصد موارد است واژه های  عربی دارای ریشه ی اغلب سه حرفی و دارای وزن و هم خانواده اند مانند: قاسم ، تقسیم ، مقسِّم ، انقسام ، قَسَم ، قسمت ، اقسام ، مقسوم ، قسّام ، منقسم و تشخیص واژه ی عربی الاصل دارای قاف کار ساده ای است . اما دیگر کلمات قاف دار یا ترکی اند و یا مغولی . مانند قره قروت: کشک سیاه / قره قویونلو : صاحبان گوسفند سیاه/ قره گوزلو: دارنده ی چشم سیاه / قزل آلا : ماهی طلایی

کلماتی مانند آقا ،قلدر ، قرمساق  نیز مغولی اند.  کلمه قوری نیز روسی است اصلاً قوری ،کتری ، سماور ، استکان همه واژه های روسی اند و اینها زمان قاجاریه و در دوره صدارت اعظمی امیر کبیر وارد ایران شدند . کلماتی مانند قند و قهرمان و قباد معرب  کند کهرمان و کَواذ هستند همان گونه که کرماشان یا کرمانشاه را عرب قرماسان یا قَرمسین تلفظ می کرده اما امروزه ما ایرانیان کرمانشاه یا کرماشان را قرماسان یا قرمسین تلفظ نمی کنیم  اما کواذ را قباد می گوییم و این تأثیر زبان عربی بر فارسی است.

حروف چهارگانه ( گ /چ/ پ / ژ )  : نیز در عربی فصیح یعنی نوشتاری وجود ندارد. و هر کلمه ای که دارای یکی از این چهار حرف است حتماً عربی نیست و به احتمال بسیار ریشه ی فارسی دارد . مانند منیژه ، مژگان ، ژاله ،پروین ، پرنده ، گیو، گودرز ،منوچهر ، پریچهر  و ... البته اغلب چنین است و موارد اندکی نیز امکان دارد از دیگر زبانها باشد مانند پینگ پونگ که چینی است . یا چاخان و خپل که مغولی اند . اشتباه نکنید چاخان ترکی نیست . مغولی است زیرا در ترکی به دروغ  می گویند  یالان .یا پارتی partyکلمه ای انگلیسی است و  آپارتمان واژه ای فرانسوی است.

شاید بپرسید پس سایر حروف مانند  الف ب ت ج د ر ز س ش ف ک ل م ن و ه ی  چگونه هستند ؟ پاسخ شما این است که اینها حروف مشترک در سراسر زبانهای جهان است . هرچند برخی اقوام بعضی حروف را ندارند و به گونه دیگر ادا می کنند . مانند حرف   ر  که در فرانسه   غ گفته می شود  و یا همین  ر   در چین  ل   خوانده می شود ./نوشته : عادل اشکبوس




javad shamsi
یکشنبه 1394/01/30 ساعت 23 و 01 دقیقه و 49 ثانیه
آقا عادل دستت درد نکند واقعا عالی حرف نداره فقط اگه متن بیشتر ود عالی تر هم میشد
با تشکر
رضا
دوشنبه 1393/12/25 ساعت 00 و 33 دقیقه و 56 ثانیه
استکان ترکی است واز کلمه (ایستی)ترکی به معنای گرم و کان پسوند مکان تشکیل یافته است
مردی ز پارس
جمعه 1393/12/8 ساعت 21 و 26 دقیقه و 36 ثانیه
درود بر شما استاد اشکبوس پیش تر شما را از وبلاگ آقای عباسی و البته سخنان ایشان سر کلاس و پاور پوینت ها شناخته بودم دنبال واژگان پارسی بودم که به اینجا برخوردم سپاس شما را که مردم پارس را آگاه از واژگان پارسی می کنید
پاسخ عادل اشکبوس : درود بر شما نیکمرد پارس
اریایی
پنجشنبه 1393/11/23 ساعت 01 و 04 دقیقه و 28 ثانیه
بسیاری از این کلمات عربی شده ی کلمات فارسی یا ترکی شدهی کلمات فارسی هستند .به ویژه قلم از ریشهی فارسی ایینه از ریشهی فارسی و اقا هم از ریشهی فارسیست افزون بر اینها باید بدانیم اغا انچیزیست که از ترکی وارد فارسی شده است به همین گونه بسیاری از کلمات فرانسوی از ریشه ی فارسی میباشند در مورد کلمات روسی دانشی ندارم با این همه حتی در متن قران بیش از 300 کلمه ی فارسی به کار رفته
در پایان جالب است بدانیم حتی خط عربی هم از خط های پارسی باستانی گرفته شده که امروز برای نوشتن زبان فارسی به کار میرود
این هم پیش از رفتنم خاطرنشان کنم که در بسیاری از زبان ها از جمله یونانی انگلیسی المانی فرانسه و دیگر زبان ها کلمات فارسی رایج هستند
جمعه 1393/09/21 ساعت 16 و 23 دقیقه و 07 ثانیه
هوشنگ چگونه کلمه ای ست

معنی آن چیست
mina khanbaba
شنبه 1393/09/8 ساعت 12 و 52 دقیقه و 34 ثانیه
ba salam va arze adabo ehteram lotfan befarmaeed risheye" allah"CHIST?VA CHERA TASHDID GEREFTE AST?
HAMKARE SHOMA-BA TASHAKORE FARAVAN
پاسخ عادل اشکبوس : سلام یک پست در باره الله دارم
علیرضا
یکشنبه 1393/07/27 ساعت 18 و 36 دقیقه و 44 ثانیه
سلام معنی اصلی کلمه ی علیرضا رو میدونید؟؟
حیدری
سه شنبه 1393/07/22 ساعت 21 و 16 دقیقه و 07 ثانیه
با سلام ریشه ی واژه چیست ؟چند هم خانواده برای واژه بیان کنید؟ممنون
محسن
یکشنبه 1393/07/6 ساعت 23 و 32 دقیقه و 50 ثانیه
استکان کلمه ای فارسی است؟
نوید
یکشنبه 1393/07/6 ساعت 13 و 31 دقیقه و 16 ثانیه
اقا کلمه ترکی هست
آقا=سرور، کدبان، میر، بان به پارسی
مسلمی
شنبه 1393/06/8 ساعت 17 و 56 دقیقه و 53 ثانیه
سلام بر استاد اشکبوس.
آیا این سخن که واژه ی فارسی مزگت وارد عربی شده و با تعریب به مسجد تبدیل شده و بعدها ریشه ی سَ جَ دَ از آن ساخته شده است؟؟؟؟؟؟!!!!!
هما
شنبه 1393/05/11 ساعت 14 و 35 دقیقه و 14 ثانیه
با سلام و سپاس از اطلاعات خوب تون، می خواستم بدونم ریشه ی کلمه ی "دوک" به معنای ریسیدن چیه؟
هما
شنبه 1393/05/11 ساعت 14 و 13 دقیقه و 46 ثانیه
با سلام و سپاس از اطلاعات خوب تون، می خواستم بدونم ریشه ی کلمه ی "دوک" به معنای ریسیدن چیه؟
کرد شیراز
چهارشنبه 1393/05/1 ساعت 17 و 23 دقیقه و 25 ثانیه
وه ناوی زانایی مهروان .
درود .
سپاس از پژوهش و تلاش شما استاد بزرگ وار . می دانم زمان برای شما ارزش مند است . ولی خواهشی دارم . می خواستم بدانم اگر آقا واژه ای تازی و مغولی هست برابر ایرانی آن چیست ؟ واژه ی خانم چه ؟ آیا تازی هست یا ایرانی ؟ اگر تازی هست برابر ایرانی آن چیست ؟ سپاس ...
پاسخ عادل اشکبوس : آقا را نمی دانم
ولی خانم می شود بانو
حمید رضا
پنجشنبه 1393/04/19 ساعت 17 و 00 دقیقه و 36 ثانیه
انشاالله این مطالب در ست باشد که اگر درست باشد من به شخصه خیله به علم افزوده شد. با تشکر
علیرضا
شنبه 1393/03/17 ساعت 16 و 09 دقیقه و 15 ثانیه
ممنونم از نظر نوشتاری مثلا 6 رو عربا یجور می نویسن ما هم یه جور

سوال من اینه آیا عربا این گونه نوشتن اعداد رو از ما یاد گرفتن و اگر از ما یاد گرفتن خودشون قبلا چطور می نوشتن
سپاس
پاسخ عادل اشکبوس : همه عرب و فارس و اروپایی ها از هندی یاد گرفتند
علیرضا
شنبه 1393/03/17 ساعت 01 و 30 دقیقه و 31 ثانیه
سلام
اعداد فارسی 1 2 3 ..
اعداد عربی 1 2 3 ...

هر دو یه یک شکل نوشته می شوند کدامیک اصلی اند ؟
پاسخ عادل اشکبوس : باید با خودكار توضیح دهم كه نمی شود
1و2و3 در فارسی و عربی قدری فرق دارند
نازنین نیک پی
سه شنبه 1393/03/13 ساعت 19 و 55 دقیقه و 06 ثانیه
سلام من وا قعا از این فایل استفاده کردم ممنونم
نازنین نیک پی
سه شنبه 1393/03/13 ساعت 19 و 55 دقیقه و 03 ثانیه
سلام من وا قعا از این فایل استفاده کردم ممنونم
پگاه
یکشنبه 1393/03/11 ساعت 16 و 46 دقیقه و 47 ثانیه
چرا اسم پگاه ب واژه ای ساده تبدیل شده اجزای اصلی ان چه بوده؟
شنبه 1393/03/10 ساعت 03 و 58 دقیقه و 48 ثانیه
سلام وقت بخیر
زیبابود،سپاسگزارم
نسرین
جمعه 1393/03/9 ساعت 13 و 29 دقیقه و 34 ثانیه
با سلام تشکر از وبلاگ خوبتون. من تحقیقی با موضوع 20جمله از کلمات قصار نهج البلاغه بعد از ترجمه جداگانه واژه های آن بهمراه ریشه واژگان دارم. که در تهیه آن مانده ام! لطفا کمکم کنید.
ali
یکشنبه 1393/03/4 ساعت 00 و 10 دقیقه و 36 ثانیه
با سلام
واژه های آقا ،قلدر ، قرمساق و امثال این ها ترکی هستند. چرا که ترک ها در دو دوره به ایران حمله کردند دوره چنگیز و تیمور و مغول ها حتی الفبا را هم از ترک ها اقتباس کردند و ضمنا ریشه ی هر دو زبان یکی است و شباهت آن ها شاید بیش تر از عربی و عبری یا فارسی و هندی است. ضمنا کلماتی مثل تفنگ و فشنگ و توپ ترکی هستند و از طریق عثمانی ها در دوره ی صفوی وارد زبان فارسی شده اند. لطفا بیش تر دقت کنید و با استناد به یک یا دو منبع یا تصورات ذهنی استدلال نکنید.
تندیس
شنبه 1393/02/27 ساعت 18 و 59 دقیقه و 08 ثانیه
من باید درمورد اسم ها تحقیق میکردم. بابت این سایت ممنون.
مردانی
دوشنبه 1393/02/8 ساعت 19 و 11 دقیقه و 54 ثانیه
درود بر جناب اشکبوس! حرف(چ) در عربی نیست. و تشدید هم که خاص عربی است. با این وصف، واژه ی (بچّه) فارسی است یا عربی؟
پاسخ عادل اشکبوس : تشدید خاص عربی نیست
مهدی
جمعه 1393/01/29 ساعت 15 و 23 دقیقه و 39 ثانیه
با سلام
تفاوت ذباز وط با ت س با ص در چیست؟
وفکر نمی کنم این روش خوبی برای پیدا کردن واژگان عربی باشه چون همونجور که خودتونهم نوشتید واژگانی در فارسی هستند که با این حرفا نوشته می شوند و خیلی واژه ها معرب شدن ودوباره به فارسی برگشتن واین حرفها بهشون اضاف شده واین ما را به اشتباه میندازه
نیوشا
شنبه 1392/12/24 ساعت 20 و 33 دقیقه و 56 ثانیه
میشه ریشه التفات را به من بگین ممنون میشم
پاسخ عادل اشکبوس :
لفت لَفَتَ مثل افت انتباهی توجهم را به خود جلب کرد
صابر
چهارشنبه 1392/12/21 ساعت 01 و 10 دقیقه و 06 ثانیه
با سلام و عرض خسته نباشیذ
اگر امکان دارد ریشه و معانی کلمه تشعرون بگویید
پاسخ عادل اشکبوس :
شَعَرَ احساس کرد
یکشنبه 1392/12/18 ساعت 11 و 53 دقیقه و 34 ثانیه
وووووووووووووواااااااااااااااااایییییییییییییییییییییییییی
یکشنبه 1392/12/18 ساعت 11 و 53 دقیقه و 12 ثانیه
دارم میمرم جواب بدین
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


نمایش نظرات 1 تا 30


Admin Logo
themebox Logo
X بستن تبلیغات

شمارنده سایت

الکسا