نام شناسی و ریشه واژه ها
گروه آموزشی عربی

معنی ماه های قمری . چرا ماههای قمری را این چنین نامیده اند ؟

نوشته شده در تاریخ : چهارشنبه 1389/04/16   ساعت 02 و 05 دقیقه و 44 ثانیه

نوع مطلب :زبان عربی ،

 

حتماً می دانید که سال قمری بر پایه 12 بار چرخش ماه به دور زمین است و تقریباً 11 روز کمتر از سال خورشیدی است پس همیشه در حال دگرگونی است و ماهی که در زمستان است 14 یا 15 سال بعد برعکس در تابستان واقع می شود و فقط عرب ها سال قمری نداشته اند در بسیاری از کشورها سال قمری پیش از این وجود داشته است .

محرم:

در لغت از ریشه ی «حَرَّمَ »به معنای «حرام کرد» گرفته شده است و نخستین ماه از ماه های قمری است.

برخی می گویند : «وجه تسمیه آن است که، در این ماه در ایام جاهلیت جنگ بر مردم حرام بوده است ». اما با توجه به اینکه نام پیشین آن صفر الأوّل بوده و در آن نیز جنگ می شده  به این نظر می توان خُرده گرفت .

«چون محرم و صفر و بعد از ماه ذی الحجه یعنی بعد از حج است و آنجا که بعد ازمراسم حج، مکه تقریباً خالی از سکنه و حجاج می‏شد، نام دو ماه محرم و صفر را به نام« صفران » یعنی دو صفر گذاشته که به معنی خالی و «ان» برای مثنی بودن ماهها است و بعدها، نام ماه اول محرم و ماه دوم صفر ماند».

خلاصه باید گفت که: به دلیل حرام بودن جنگ  در این ماه، به آن محرم یعنی «حرام شده » گفته‏اند. «مُحَرَّمٌ فیه الحرب » . یعنی « جنگ در آن حرام است .» این نام پس از اسلام بر این ماه نهاده شد .

صفر:

در لغت از ریشه صِفر و به معنای خالی و تهی شدن است و در باره ی وجه تسمیه اش  چند نظر آمده  است :

1- همان گونه که در مورد واژه ی محرم گفته شد از آنجا که  پس  از مراسم حج، مکه تقریباً خالی از جمعیت  و حاجیان می‏شد و چون پس از محرم، صفر است به سبب خالی شدن از حاجیان، به این اسم نامیده شد.

2- نظری دیگر در مورد صفر چنین است :«در این ماه بود که وبا آمد و شهر مکه از مردم خالی شد، بنابر این  به این اسم نامیده شد و بنابر سخنی ، به خاطر خالی شدن مَشک‏های آنان از شیر بود ».  

3- «علت نام گذاری ماه صفر، آن است که در ماه، دزدی زیاد روی می‏داد و چون کاروان‏ها با بار خالی (صفر) برمی‏گشتند، افزون  بر علت شد تا به این نام خوانده شود.» 

ربیع‏الاول و ربیع‏الثانی:

ربیع در لغت از ریشه ر ب ع به معنای بهار و خوشی  و خرمی است و سومین و چهارمین ماه از ماه های قمری‏اند و همان گونه  که از ظاهر آنها پیداست به این دلیل ربیع الاول و ربیع الثانی نامیده شده‏اند، که فصل روییدن گیاهان بود و طبیعت زیبا می شد. البته نخستین کسی که ماهها را چنین نامیده  نمی دانسته که سال بر مبنای ماه متغیر است  و علم جغرافی آن قدر پیشرفته نبوده که دریابند ماهی را که ربیع یا ...می نامند با توجه به اینکه سال قمری بر اساس 12چرخش ماه به دور زمین می باشد 11 روز کم دارد و لذا این ماه مثلاً پس از 16 سال در زمستان واقع می شود و از طرفی خنکی هوا را نوعی خوشی و ربیع گونگی می دانستند . فراموش نکنیم فصلها همه جای زمین مانند ایران ما نیست . در نیمکره جنوبی مانند برزیل و استرالیا اصلاً زمستان ندارند  و یا آفریق در اصل افریکا است یعنی : « بی سرما » .«ازسالیان دراز، این ماهها را به علت خوش هوا بودن به این نامها که به معنی بهار است، نامیده‏اند.» شاید هم کسی که آن را چنین نامیده یک نام موقت بر آن نهاده است که بعدها تثبیت شده است .

جُمادَی الاولی و جُمادَی الآخِرة :

جُماد در لغت از ریشه ج م د به معنای جامد و یخ بستن  است و پنجمین و ششمین ماه از ماه های قمری است.

در این دو ماه از آنجا که  هوا سرد و یخبندان بود، به این عنوان نامگذاری شده است.«چون در این ماه ها، آب و هر چیز دیگر از شدت سرما یخ می‏بست، به این ماهها نامگذاری شده‏اند.» باز هم یادآور می شوم که امروزه ما می دانیم که ماههای قمری با شمسی هماهنگ نیست .

رجب:

در لغت از ریشه ر ج ب به معنای بزرگ است و هفتمین ماه از ماه های قمری می باشد.  این ماه را گرامی می داشتند و در آن نمی جنگیدند و آن را رجب نامیدند به معنی بزرگ . رجب در دوران جاهلیت، گرامی بود.

شعبان:

در لغت از ریشه ش ع ب و به معنای، شعبه و گروه  است.

شعبان، هشتمین ماه از ماه های قمری است که در وجه تسمیه آن دو نظر بیان شده است:

1- «به علت اختلاف عرب‏ها در جست و جوی آب بود که هر کدام به راهی می‏رفتند و متفرق می شدند .»

2- به سبب آن که در این ماه، قبایل شعبه شعبه یعنی پراکنده می‏شدند .

رمضان:

در لغت از ریشه ر م ض به معنای گرم و سوزان و از درون سوختن می باشد و نهمین ماه از ماه‏های قمری است .رمضان از رَمضاء به معنی  ریگستان گرم و سوزان است و از آنجا که در این ماه گرما به اوج خود می رسیده آنرا چونین نامیدند.

شَوّال:

از ریشه شالَ به معنی برداشت ، بلند کرد می باشد .

درباره وجه تسمیه شوال نیز، چند نظر وجود دارد . که اولی را اغلب درست تر می دانند.

1 – در این ماه شتران ماده برای جفتگیری دم خود را بالا می بردند و «شالَ» یعنی بالا برد و شوال یعنی بالا برنده. ناگفته نماند در زبان های عامیانه عربی هنوز فعل شیلْ به معنی بردار به کار می رود .

2 - «به جهت زیاد شدن شیر شتران آبستن، یا قطار کردن شتران به جهت سفر به این عنوان نامیده شد.»

2- دیگر آن که، در تسمیه آن گفته‏اند: «در این ماه، گردش و شکار می‏کردند و از خانه‏های خود، بیرون می‏رفتند. شوال را ماه عید فطر نیز نامیده‏اند.»

ذو القَعدة

ذو یعنی  دارنده  و قعدة نیز به معنی نشستن است و از آنجاکه در دوره جاهلیت در این ماه دست از جنگ می کشیدند ؛ آن را چونین نامیدند.

ذو‏ الحِجّـة:

ذو یعنی دارای و الحِجّة به معنی حج است . از آنجاکه این آخرین ماه سال بود و در آن دست از جنگ بر می داشتند و این ماه را مقدس می دانستند و برای سفر حج آماده می شدند ؛ آن را این گونه نامیدند . در فارسی نیز اسفند به معنی مقدس است .

نکته ی آخر اینکه بی گمان نفر اولی وجود داشته که نزد همگان محترم بوده و این نامگذاریها توسط وی انجام شده و همگان آنرا پذیرفته اند و بعدها وجه تسمیه ی آنها نیز به فراموشی سپرده شده است .



نوشته شده توسط:عادل اشکبوس
نظرات() 


برچسب ها: معنی ماه های قمری، محرم صفر، صفر، ربیع الاول، ربیع الثانی، جمادی الاولی، جمادی الآخرة، جمادی الثانی، رمضان، شوال، ذی قعدة، ذی القعدة، ذی الحجة، ذی حجه، ذوالحجة، ذوالقعدة،
مرتضی
یکشنبه 1392/12/25 ساعت 20 و 18 دقیقه و 25 ثانیه
خیلی جالب نبود .
دوتا ماه از فصل بهار بعد بلافاصله دوتا ماه از فصل زمستون؟؟؟ تازه بعدش تابستون!!
اگر اولین باری که نامگذاری شده هم حساب کنیم بهار و تابستون پشت هم نمی افتد/.
مطلب دیگر اینکه تاریخ عرب قبل از اسلام تا چند سال مکتوب هست؟ به چه قلمی ؟
داود ارحمی
-
سلام
من در باره رمضان اطلاعات زیادی می خواهم لطفا عیمل کنید
حیدر
دوشنبه 1392/02/2 ساعت 10 و 14 دقیقه و 06 ثانیه
جالب بود ممنون
سهیل
یکشنبه 1391/11/8 ساعت 14 و 28 دقیقه و 19 ثانیه
خیلی ممنون به خاطر اطلاعات شما که من آگاه کرد.
دوشنبه 1390/10/19 ساعت 11 و 01 دقیقه و 29 ثانیه
بعضی ها بخاطر تعصب که از نظر اسلام محمدی بسیار منفوراست (والآن آنرا بعنوان غرور وگاهی غرور ملی تقدیس می کنیم ) حتی مباحث علمی را به عمر می چسبانند. بابا برو نهج البلاغه را بخوان تا متوجه بشی که عمر وعده پیروزی بر ما داشته است . تاچه حد مطمئن هستیم که راه درست داریم طی مکنیم وتعصبمان تأثیری بر عقایدمان نداشته است؟
محمدرضا مهدی
شنبه 1390/07/16 ساعت 20 و 57 دقیقه و 33 ثانیه
با سلام.
تقویم قمری (هلالی) که امروز مورد اسفاده قرار می کیرد تقویمی است که در زمان خلافت عمر که دست به تعقیرات بنیادی در اسلام محمدی(ص)
زد درست شده و هیچکونه ربطی به قرآن و محمد (ص) ندارد و متاسفانه بااین عمل یک بحث علمی را به قرآن تحمیل نمودند .
.اعراب هم بر مبنای قرآن سوره 24 آیه 35 خداست نور آسماتها وزمین......میتوان چنین تصور نمود که به تفکر خورشید مرکزی اعتقاد داشته وبر همین مبنا بود که تقویمی را که از اصلاح تقویم سریانی بود را پذیرفتند .ماههای عربی اصولا برمبنای سال شمسی درست شده وآن هم می باید ثابت بوده باشد همانطور که از نام ماهها و نام جشن ها هویدا است.
"سری ماههائی که حالا به وسیله مسلمانان استفاده میشود را سری قدیمی مکه می نامند که تعیین شده بود از روی اتفاقات مهمی که در آن زمان رخ می داده و نامهای سری مکه عبارت بودند از
1- صفر الاول 2- صفرالاخر 3- ربیع الاول 4- ربیع الاخر 5- جمادی الاول 6- جمادی الاخر 7- رجب 8- شعبان 9- رمضان 10- شوال 11- ذوالقعده 12-ذوالحجه
1دارند)
6- ماه شعبان به معنی انشعاب طوایف و گله ها در صحرا
7- سه ماه دیگر رجب - ذوالقعده- ذوالحجه از روی جشنها گرفته شده است. در ماه رجب جشنی برگزار می شده در مکان مقدس که شتر و گوسفند قربانی می نمودند و ریشه لغت به معنی بیم داشتن یا احترام گذاردن می باشد.
8- دو ماه دیگر نسبت داده شده به ماه زیارت رفتن. ذوالقعده به ماه جلسه یا نشست معروف است The month of sitting. این نام را برای این انتخاب نمودندچون هیچگونه سفری در این ماه انجام نمی شده و یا هیچگونه گردش و شکاری در آن ماه صورت نمی گرفته نام ذوالحجه از خود مراسم حج گرفته شده است."
خلاصه ای از سایت www.salamtwo.com
با تشکر:
م-مهدی
ناصر
یکشنبه 1390/06/6 ساعت 01 و 31 دقیقه و 42 ثانیه
سلام

من مطلبی درخصوص ماههای قمری درنشانی زیرنوشتم كه قدری بامطالب شمامتفاوته اگه مایل بودین مطالعه فرمایید.

http://naser23.persianblog.ir/
پاسخ عادل اشکبوس : سپاس ناصر عزیز
رضا
چهارشنبه 1390/05/19 ساعت 22 و 33 دقیقه و 32 ثانیه
سلام. ممنون بابت اطلاعات داده شده. ولی با توجه به دانسته های من و آنچه در تاریخ آمده است، بعضی توضیحات داده شده در وبلاگ شما درست نیست. لطفا به لینک زیر مراجعه کنید:
http://calendar.ut.ac.ir/Fa/CalHistory/CalHistory3-2.asp
پاسخ عادل اشکبوس : سپاس رضای عزیز
سایه
دوشنبه 1389/04/7 ساعت 11 و 18 دقیقه و 25 ثانیه
خیلی جالب بود
گلدوست
پنجشنبه 1389/02/16 ساعت 01 و 09 دقیقه و 17 ثانیه
با سلام معنای (( مكه )) چیست؟
ماندا
دوشنبه 1388/12/10 ساعت 01 و 25 دقیقه و 53 ثانیه
ممنون آقای اشکبوس عزیز.
سپاسگذارم .بابت سایت کامل و جالبتون هم ممنون و خسته نباشید
حسینی
یکشنبه 1388/12/9 ساعت 23 و 11 دقیقه و 15 ثانیه
سلام استاد مطلب بسیار مفیدی بود استفاده کردم موفق باشید
آلیس
یکشنبه 1388/12/9 ساعت 13 و 11 دقیقه و 53 ثانیه
سلام دوست عزیز
مطالب جالبی دارید. من شما رو لینک کردم شما هم منو با نام زیر لینک کنید
فقط با همین اسم و کامل لطفا:

$$$ آلیس کوچولو $$$

http://ashpazkocholo.mihanblog.com

سید محمود
یکشنبه 1388/11/11 ساعت 12 و 44 دقیقه و 12 ثانیه
سلام
من دقیق متوجه نشدم چرا طبق وجه تسمیه نامها دو ماه سوم و چهارم بهار است و پنجم و ششم زمستان است و باز نهم تابستان است.
اگر اون اختلاف یازده روز رو هم حساب نکنیم که به علم نجوم وارد نبودند احتمالا اینقدر می دونستند که اول بهار بعد تابستان بعد پاییز و زمستان است.
یه سوال دیگه شتران طبق ماههای قمری جفت گیری میکنن یا طبق ماههای شمسی؟(یعنی همیشه تو تابستون بوده یا طبق گردش ماه چون بعید به نظر میرسه رفتارشون طبق ماه باشه احتمالا طبق طبیعت باشه)
نصف سال قمری طبق آب و هوا نام گذاری شده که خودشون هم یه سال باید حس کنن تو رمضان (اوج گرما) سرده یا جمادی (اوج سرما) گرمه حالا نجوم نمیدوستند ولی گرمی سردی رو که حس میکردند خلاصه دلچسب نیست توضیحات نام گذاریشون. من شنیدم هر چند سال ماهها رو جا به جا میکردند که مثلا ربیع بیفته تو بهار این نظر درسته به نظرتون؟(اینطوری تاریخ به هم می ریزه نمیشه اعتماد کرد بهش)
جانان
جمعه 1388/11/9 ساعت 22 و 45 دقیقه و 58 ثانیه
مطلب جالبی بود، ممنون
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

شمارنده سایت