وجه تسمیه قاجار

طایفه‌ای از ترکمانان که خاندان سلطنتی قاجاریه از آن طایفه بودند.

قاجار یا قجر واژه ای ترکی است شاید به معنای چابک و دونده.

واژه قاچ که واژه قاچاق هم از برگرفته های آن است میان ترکهای شرق گلستان به معنای فرار است.

میان همراهان چنگیز خان فردی به نام قاجار نویان بود که بعدها نوادگان او در روزگار ایلخانی صاحب منصب شدند. احتمالا قاجارها از ترکان آسیای میانه بودند که با یورش چنگیزخان مغول به ایران و آناتولی کوچ کردند و در روزگار صفویان وارد ایران شدند. از همراهان شیخ حیدر و  شاه اسماعیل قرا پیری قاجار بوده است. نام قجر در شرق گلستان کاربرد دارد.

قاجار نام ایلی از ترکان ساکن ایران است که در روزگار صفوی از هواخواهان صفویه بودند و برای شاهان صفویه جنگ می کردند و در سدۀ سیزدهم هجری خان ایشان آغامحمّدخان به پادشاهی ایران رسید. (فرهنگ نظام ج 4 ص 88). رابینو می نویسد: مادام شیل در سفرنامۀ خود که به سال 1856 م . در لندن چاپ شده است عدّ ایل قاجار را در مازندران دو هزار خانوار تخمین زده ولی حالا عدّ آنها بسیار کمتر است . رجوع به فهرست ترجمه ٔ سفرنامه رابینو چ بنگاه نشر کتاب و رجوع به قاجاریه شود.