تبلیغات
نام شناسی و ریشه واژه ها - جدول ابواب هشتگانه ثلاثی مزید

نام شناسی و ریشه واژه ها
 
گروه آموزشی عربی

شمارنده سایت

جدول ابواب هشتگانه ثلاثی مزید :[1]

بابهای ثلاثی

مزید

فعل

ماضی

فعل

مضارع

مصدر

فعل امر مخاطب

معنی و کاربرد معروف

إفْـعَـال

أفْعَلَ

یُفْعِلُ

إفْعَال

اَفْعِلْ

تبدیل لازم به متعدی

تَـفْعِـیل

فَعَّلَ

یُفَعِّلُ

تَفْعِیل[2]

فَعِّـلْ

تبدیل لازم به متعدی

مُـفَاعَلـَة

فَاعَلَ

یُفَاعِلُ

مُفَاعَلَة[3]

فَاعِلْ

مشارکت

تَـفَاعُل

تَفَاعَلَ

یَتَفَاعَلُ

تَفَاعُل

تَفَاعَلْ

مشارکت

اِفـْتـِـعَال

اِفْتَعَلَ

یَفْتَعِلُ

اِفْتِعَال

اِفْتَعِلْ

پذیرش اثر

اِنـْـفِـعـَال

اِنْفَعَلَ

یَنْفَعِلُ

اِنْفِعَال

اِنْفَعِلْ

پذیرش اثر[4]

تَـفَـعُّـل

تَفَعَّلَ

یَتَفَعَّلُ

تَفَعُّل

تَفَعَّلْ

پذیرش اثر

اِسْـتِـفْـعَال

اِسْتِفْعَلَ

یَسْتَفْعِلُ

اِسْتِفْعَال

اِسْتَفْعِلْ

طلب و درخواست

?التمرین الأوّل : اِمـلَـأ الفَراغ فی الجدولِ التّالـی حَسَبَ النَمــوذَج .

( حرکت گذاری را کامل انجام دهید . )

بابهای ثلاثی

مزید

   فعل ماضی

    فعل مضارع

      مصدر

فعل امر مخاطب

إفْـعَـال

أخْـرَجَ :

خارج کرد

تَـفْعِـیل

یُـعَـلِّـمُ:

یاد می دهد

مُـفَاعَلـَة

مُجالَـسَـة:

همنشینی کردن

تَـفَاعُل

تَـعاوَنَ:

همکاری کرد

اِفـْتـِـعَال

اِمـتَـنِـعْ:

خودداری کن

اِنـْـفِـعـَال

اِنْـقَـطَـعَ:

قطع شد

تَـفَـعُّـل

تَـعَـلُّـم:

یاد گرفتن

اِسْـتِـفْـعَال

اِسْـتَـغْـفَـرَ:

آمرزش خواست



[1] فعل ثلاثی مجرد  نیز دارای شش باب است .

1. فَعَلَ ، یَفـعُـلُ مانندِ : « نَصَرَ ، یَنْصُرُ » /  2. فَعَلَ ، یَفْـعِـلُ مانندِ « ضَرَبَ ، یَضْرِبُ » / 3 . فَعَلَ ، یَفْـعَلُ مانندِ « مَنَعَ ، یَمْـنَـعُ »

4 . فَعِـلَ ، یَفّـعَـلُ مانندِ « عَلِـمَ ، یَعْـلَمُ » / 5 .فَعِلَ ، یَفْـعِلُ مانندِ « حَسِبَ ، یَحْسِبُ » / 6. فَعُلَ ، یَـفْـعُلُ مانندِ « کَرُمَ ، یَکْرُمُ »

به حرکتِ اوّلین حرفِ اصلیِ فعل می گویندï فاء الفعل ، به دومین حرف می گویندïعینُ الفعل . به سومین حرف می گویند  ï لامُ الفعل

مثلاً در یَجْلِسُ ، حرف « ج » فاء الفعل ، حرف « ل » عین الفعل و حرف « س » لام الفعل » نام دارد .حرکت عین الفعل در ثلاثی مجرّد سَماعی یعنی شنیداری است و باید از پیش آن را شنیده باشیم . معمولاً بیشتر فتحه است . مانند: یَذهَبُ ، یَسمَعُ ، یَلعَبُ ، یَفتَحُ ، یَقرَأ ، یَعمَلُ  .

برای تشخیصِ ثلاثی مجرّد از مزید باید به نخستین صیغه ماضی از آن فعل مراجعه کرد ؛ چنانچه سه حرف بود مجرّد است و اگر بیش از سه حرف بود مزید است . مثلاً یَخرجُ و یُخْرِجُ را دقّت کنید . اولین صیغه ماضیِ هر دو فعل عبارت است از : « خَرَجَ » و « أخْرَجَ »  بدین ترتیب به سادگی می توان تشخیص داد که « خَرَجَ »  مجرّد است و  « أخْرَجَ »   مزید .ضمناً مصدرهای ثلاثی مزید قیاسی هستند . یعنی به آسانی با مقایسه کردن می شود فهمیداز آنجا که  مصدر « ذاکَرَ » می شود « مُذاکَرَه » پس مصدر « جاهَدَ » هم می شود « مُجاهَدَة » ولی در ثلاثی مجرد این گونه نیست و شناختِ مصدر سَماعی است . یعنی باید از پیش مصدرِ آن را شنیده باشیم . مثلاً مصدر « قَرَأ ، جَلَسَ ، فَتَحَ ، نَظَرَ ، ذَهَبَ » با اینکه همه بر وزنِ « فَعَلَ » هستند ؛ فرق دارد و می شود : « قِراءَة ، جُلوس ، فَتْح ، نَظَر ، ذَهاب » .

[2] گاهی مصدرِ بابِ تَفعیل بر وزنِ « تَفعِلة » به کار می رود . این مورد سَماعی است . مثال : تَکْمِلة و تَکمیل / تَبصِرة ، تَغْـذیة ، تَعْبِئة

[3] گاهی مصدرِ بابِ مُفاعَلَة بر وزنِ « فِعال » به کار می رود . این مورد سَماعی است . مثال : مُجاهَدَة و جِهاد / مُدافَعَة و دِفاع /

[4] همه فعلهایش لازمند.



ادامه مطلب

طبقه بندی: زبان عربی، 
برچسب ها: جدول ابواب هشتگانه ثلاثی مزید، فعلهای ثلاثی مزید،  
نوشته شده در تاریخ شنبه 1390/02/3 توسط عادل اشکبوس
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک  
قالب وبلاگ