چهارشنبه 1389/10/29  ساعت 05 و 54 دقیقه و 59 ثانیه

استکان / سماور/ قوری / کتری/ اسکناس / کالسکه/ پامادور( به معنی گوجه در گیلان و آذربایجان) / بلشویسم/چرتکه /درشکه /

این کلمات در روزگار قاجار وارد فارسی شد . البته سماور وارد همه ی زبانهای جهان شده است . نه تنها زبان فارسی.

این هم نظر یک خواننده:

 

تایید نشده ، خصوصی
یکشنبه 1 اسفند 89 14:09
sina.h.rad

سلام!
جناب اشکبوس عزیز مقاله ها و پست های جالبتان را خواندم.
من دانشجوی زبان روسی هستم و از آنجایی که ساکن گیلانم با کلمات زیادی در این گویش برخورد می کنم که ریشه روسی دارند, برای مثال: لوتکا(лодка-lodka) به معنی قایق,
یا شارف (шарф-sharf) به معنی شالگردن,
مُل (мол-mol)به معنی موج شکن و...
بسیار ممنون می شوم اگر ریشه های روسی این کلمات دخیل را هم بیاورید.


jeyran
سه شنبه 1393/02/23 ساعت 15 و 45 دقیقه و 43 ثانیه
خیلییییییییییییییییی با حالین وکیفور شدم
شاهپور نوروزی
سه شنبه 1390/12/16 ساعت 15 و 41 دقیقه و 02 ثانیه
با سلام
عسل گرامی آیا شما با تاریخ زبان و ادبیات ترکی آشنا دارید؟! آیا با پیوند زبان سومری با زبان ترکی نیز آگاهی دارید؟!

نوشته شما:زیرا ترکی فاقد ادبیات نوشتاری باستانی است و بیشتر زبانی فولکلوریک می باشد.
آیا شما با سنگنوشته های اورخون-یئنی سئی و الفبای اورخون آشنایی دارید؟! بخش بزرگی از این سنگنوشته ها متعلق به پیش از اسلام می باشد. این الفباء برای نوشتن زبان ترکی که دارای نُه مصوت می باشد ، اختراع شده است.
پس از اسلام نیز لغتنامه ی بزرگ" دیوان لغات الترک " محمود کاشغری نوشته شد که در حدود هشت هزار واژه را در بر می گیرد. (این لغتنامه بزبان ترکی- عربی است.) این کتاب بارزش اندکی پیش از نخستین واژه نامه ی فارسی لغت فرس اسدی تالیف شده است.
عسل
جمعه 1390/12/12 ساعت 02 و 56 دقیقه و 23 ثانیه
پس با این حساب آقایان قره داغلی و آیدین محترم، تمام کلمات موجود در زبانهای دنیا ریشه ترکی یا به قول شما تورکی دارند . برادر عزیز، ریشه یابی یک کلمه که به این سادگی نیست. اگر اینطور باشد و بر اساس شباهتهای ظاهری بشود کلمات را ریشه شناسی کرد، میتوان گفت کلمه Domen انگلیسی از دامن فارسی گرفته شده. چون هم شکل و هم معنا هستند. یا مثلا واژه ماسلا (masla) که کلمه ای روسی و به معنای روغن می باشد، از همین روستای ماسوله ما گرفته شده است. شاید روسها اولین بار در آنجا دیده باشند که مردم ماسوله از روغن استفاده میکرده اند و به همین دلیل این واژه را برای این خوراکی به کار برده اند. اگر بنا بود به این راحتی و سادگی ریشه کلمات را پیدا کرد، استادان بزرگ زبانشناسی دنیا که دارای عناوینی چون پروفسور هستند، سالها وقت و عمر گرانبهای خود را در راه نگارش فرهنگهای ریشه شناسی هدر نمیدادند. در روسیه چندین تن از ایرانشناسان در حال تدوین فرهنگ ریشه شناسی فارسی هستند. بعد از چندین سال تازه جلد اول این فرهنگ را تدوین کرده اند. برای هر واژه در زبان در فرهنگهای تخصصی باید چندین شاهد اورد. شاهد یعنی اینکه مثلا در متن متعلق به 1000 سال پیش نوشته یکی از دانشمندان یا تاریخنگاران یا شعرای بنام، این واژه دیده شده است. شما هم برای اثبات تعلف یک واژه به زبان تورکی، بهتر است به جای کنار هم چیدن کلمات و سوء استفاده از شباهت ظاهری آنان، به منابع تاریخی رجوع کرده و حداقل 5 شاهد تاریخی از زبان تورکی ذکر نمایید. البته کار مشکلی است. زیرا ترکی فاقد ادبیات نوشتاری باستانی است و بیشتر زبانی فولکلوریک می باشد. دوستان عزیز، خواهش میکنم حیطه زبانشناسی را جدی بگیرید و هر افسانه یا قول نادرستی را در یان زمینه باور ننمایید. زبانشناسی علم هست. این اراجیف چیست که به خورد مردم می دهید
پاسخ عادل اشکبوس : سپاس عسل شیرین
چهارشنبه 1390/12/10 ساعت 21 و 46 دقیقه و 02 ثانیه
با سلام
واژه های روسی " زاپاس (یدک) ، زاکاس (خواهش ، درخواست )، زمشکا (تخم آبگردان) ، زامسکا (سمباده؟) ، قونقا ( تراموی اسبی/ میدان قونقا باشی روبروی باغ گلستان تبریز ) از روسی وارد ترکی آذربایجانی شده است.
ظاهرا واژه ای کالسکه و فایتون نیز روسی هستند.
البته واژه ی " تاواریش" (رفیق) از ریشه ی " تاوار " (مال و ثروت / نگاه کنید به کتاب هزار ساله ی دیوان لغات الترک محمود کاشغری) وارد زبان روسی شده است.
همچنین اسم خاص " بوریس " از واژه ی ترکی باستان " بؤری" (گُرگ) گرفته شده است.
حسین
شنبه 1390/05/15 ساعت 14 و 40 دقیقه و 45 ثانیه
با تشكر از شما.من یك ترك زبان هستم.و فامیل من سادین هست.میخواستم اگر امكانش هست تو معنی كردن فامیلیم به من كمك كنید.چون زیاد دنبال معنیش بودم اما به نتیجه ای نرسیدم.با تشكر
پاسخ عادل اشکبوس : www.aharim.com
این فرد استاد زبردست و فرهیخته ای هستند از من در زمینه ترکی بسیار تواناتر هستند . آقای قره داغلی
دوشنبه 1390/04/20 ساعت 10 و 13 دقیقه و 58 ثانیه
کلوچه از کلمه روسی(Kulich کولیچ) وارد زبان فارسی شده (Кулич)و در اصل از کلمه یونانی ( κόλλιξ) به معنی تکه نان گرد(kóllīx) اقتباس شده
پاسخ عادل اشکبوس : درود بر شما هم میهن فرزانه
فرهاد قربان زاده
دوشنبه 1390/01/22 ساعت 11 و 48 دقیقه و 55 ثانیه
با سلام،
1. یکی از ایرادهایی که به ریشه شناسی عامیانه گرفته می شود این است که عوام تلاش می کنند براساس «ظاهر» واژه برای آن ریشه تراشی (و نه ریشه شناسی) کنند. اینکه مردم هر قومی تلاش کنند ریشه لغت ها با هر زور و زحمتی به زبان خود بچسبانند به دور از پژوهش های علمی است. اینکه کلمه ها را به اجزای گوناگون تقسیم کنیم و در زبان خود به دنبال یک معنی برای هر جزء باشیم و در نهایت با کنار هم قرار دادن معنی های به دست آمده، یک معنی جدید «اختراع» کنیم ما را از «علم ریشه شناسی» دور خواهد کرد. و جالب آنکه این گونه ریشه تراشی ها را فقط از جانب هموطنان ترک زبان خود شاهد هستیم و هیچ گاه نمی بینیم که مردم بلوچ، کرد، عرب، و... دیگران را از این تراوش های ذهنی خود بهره مند کنند.
2. دکتر علی اشرف صادقی مقاله ای مبسوط دارند با عنوان «واژه های روسی در زبان فارسی» که آن را در سال 1385 در مجله «زبان شناسی» که متعلق به «مرکز نشر دانشگاهی» است منتشر کرده اند. ایشان در این مقاله نه تنها تلفظ روسی این واژه ها را مشخص کرده اند، بلکه نخستین متنی که در سده های قبلی هریک از این کلمه ها در آن به کار رفته را نیز ذکر کرده اند. طبق فرمایش ایشان (که به زبان روسی تسلط دارند) در کنار حدود 400 لغت روسی که به زبان فارسی وارد شده اند، تعدادی واژه فارسی نیز وارد روسی شده اند. کلمه «استکان» جزء معدود کلمه هایی است که از فارسی وارد روسی شده و با تغییراتی مجدداً به فارسی برگشته است. صورت فارسی این کلمه «دوستگانی» بوده که به معنی «جام» است و در بسیاری از متون کهن فارسی نیز به کار رفته است. البته نباید فراموش کرد که زبان روسی دارای یک فرهنگ ریشه شناسی بسیار بسیار معتبر در 4 جلد است که یکی از معتبرترین فرهنگ های ریشه شناسی دنیا بوده و در آنجا به ریشه فارسی کلمه «استکان» اشاره شده است.
فرهاد قربان زاده
پژوهشگر مؤسسه لغت نامه دهخدا
پاسخ عادل اشکبوس : درود بر شما هم میهن اندیشمند و توانا
بی گمان هم میهنان در بخش پیغامها دیدگاه شما را خواهند خواند و بهره خواهند برد . در پناه دادار مهربان باشید .
جمعه 1389/11/29 ساعت 20 و 32 دقیقه و 25 ثانیه
با سلام؛
من شنیده ام كه واژه استكان بدین صورت بدست آمده است:
غربی ها به ایران آمدند و در ظروفی برای آنها چای آورده شد. آنها از این ظرف های تزئینی و زیبا خوششان آمد و آن را با خود به غرب بردند، سپس نام آن را گذاشتند : استكان، برگرفته از لغات east به معنای شرق، tea به معنای چای، و can به معنای قوطی یا ظرف؛ كه ترجمه آن می شود: ظرف چای شرقی !
قره داغلی
دوشنبه 1389/11/18 ساعت 20 و 53 دقیقه و 46 ثانیه
سلام

آقا مرتضی

تا حالا سه تا نظریه است درباره استكان روسی - تركی - انگلیسی اما تمام اینها نظریه است.

من ریشه East tea can را هم قبول دارم چون با عقل جور در میاد و من مثل شما جلوی این تفسیر این همه علامت !!!!!!! نمی زارم.

اگر شما هم خوب تركی بلد باشی بعد نظری كه من در مورد استكان نوشته ام بخونی میبینی كه اصلا علامت !!!!!! جایی ندارد.

با تشكر
مرتضی
یکشنبه 1389/11/17 ساعت 13 و 20 دقیقه و 51 ثانیه
بنظر میرسد ایستکان از کلمات انگلیسی باشد که وارد زبان فارسی شده است
East tea can
به معنی فنجان چای شرقی ،
نه از ترکی !!!!
قره داغلی
شنبه 1389/11/9 ساعت 21 و 59 دقیقه و 44 ثانیه
سلام

در جواب آیدین:

در تركی اصیل كه ما باشیم ایستیكان گفته میشه اما عثمانیها به استكان می گویند بارداق كه البته تركهای ایران هم بارداق را به كار می برند اما بارداق ظرفی است بسیار بزرگتر از استكان كه اكثرا داخلش آب و آیران (دوغ محلی ) نگه داری می كنند.
پاسخ عادل اشکبوس : قابل توجه هم میهنان گرامی
این آقای قره داغلی فردی صاحب نظر و میهن دوست است که با عشق و علاقه خدمتگزار زبان زیبای تورکی است و وبلاگ ایشان گنجینه ای از آگاهی های ارزشمند زبانی است
حتما وبلاگ ایشان را ببینید.

چون احتمال دادم برخی وی را نشناسند لازم به تذکر دیدم .
آیدین
چهارشنبه 1389/11/6 ساعت 20 و 48 دقیقه و 05 ثانیه
سلام من که به ترکی استانبولی مسلطم ولی بقفال نسیندم مثلا در استانبولی باککال گفته میشه ضمنا تو استانبولی که من بلدم چیزی به نام استکان نداریم شاید تو آذری باشه
پاسخ عادل اشکبوس : بقال از ریشه ی بَقْل به معنی سبزیجات و حبوبات و عربی است و بر وزن فَعّال و صیغه ی مبالغه است

بقل در قرآن نیز به کار رفته است
شاهرخی
چهارشنبه 1389/11/6 ساعت 09 و 50 دقیقه و 33 ثانیه
مرسی جاب بود 
قره داغلی
یکشنبه 1389/11/3 ساعت 14 و 23 دقیقه و 40 ثانیه
با سلام

ببخشید استاد اشكبوس یكی اومده و گفته كه كلمات بقال و كرپیچ روسی است در حالی كه اصلا اینطور نیست

بقال درستش در تركی باققال است كه از دو بخش تشكیل شده:
باققال = باق + آل
باق یا باخ = نگاه كن
آل = بخر
یعنی بقال به معنی (نگاه كن و بخر) می باشد.

در ضمن كرپیچ كه كه قسمت دومش (پیچ یا پیش ) به معنای پختن و پخته شدن میباشد
قره داغلی
شنبه 1389/11/2 ساعت 23 و 51 دقیقه و 37 ثانیه
سلام

در مورد درشكه هم كه تلفظ درستش داشكا است كه دوستمان آقا احسان بیان كرده اند و مثل استكان كلمه ای تركی است و اصلا نیازی نیست كه ریشه یابی شود
قره داغلی
شنبه 1389/11/2 ساعت 23 و 42 دقیقه و 00 ثانیه
سلام

استكان كلمه ای تركی است 100 درصد شك نكنید این كلمه هم به فارسی و هم روسی نفوذ كرده اصلا معنی این واژه در خودش است.
استكان تلفظ درستش ایستیكان است كه تركان اینگونه تلفظ می كنند.

استكان از دو بخش تشكیل شده:
1. ایستی: به معنای گرم و داغ
2. كان: كان به سوراخ یا یا چاله ای كه عمق داشته باشد اما با چاه تفاوت دارد می تواند بسیار كوچك و یا در حد متوسط باشد.

پس:
استكان یعنی فرو رفتگی كه كه گرم و داغ است گویند.
mehdi
شنبه 1389/11/2 ساعت 15 و 08 دقیقه و 16 ثانیه
salam

chanta kalameye rusi ke tu farsi ham hast :
شانس . کلوچه .
پاسخ عادل اشکبوس : چانتا در عربی شنطة از چنته ی فارسی است
shenkey
شنبه 1389/11/2 ساعت 11 و 29 دقیقه و 58 ثانیه
من فق میدونم اگه کلمات ترکی،عربی،روسی و بعضا انگلیسی و فرانسوی را از زبان فارسی برداریم،فقط بیژن و منیژه اش میمونه.کشوری که خط باستانش سومری،بابلی و عیلامیست و زبان مدرنش عربی،با آن همه ادعای تمدن و فرهنگ؟اسامی تقریبا همه دانشمندانش هم عربیست(ابن سینا،ابوریحان بیرونی،زکریای رازی،فارابی،جابر ابن حیان،عمر خیام،ووو).پس فارسیش کجاست؟
پاسخ عادل اشکبوس : هیچ زبان خالصی در جهان وجود ندارد خود عربی هم پر از کلمات فارسی عبری آرامی حبشی و ... است
Amir
شنبه 1389/11/2 ساعت 10 و 30 دقیقه و 21 ثانیه
با سلام
در خصوص کلمات روسی در زبان فارسی به عنوان یک زبان شناس باید خدمتتان عرض کنم که کلمات کتری قوری اسکناس ودرشکه در زبان روسی موجود نمی باشد و صحیح کلمه ی پامادور پامیدور میباشد. کلمات فوق هر کدام واژه ی خو را داشته که هیچگونه شباهتی با کلمات فوق در زبان فارسی ندارد.
ناصرخان مروز
شنبه 1389/11/2 ساعت 09 و 13 دقیقه و 15 ثانیه
سمار نه روسی بلکه واژه ایرانی است، اصلش «دم آور» است و هنوز در بخشی از مناطق پارس به این شکل تلفظ می شود. دل در تلفظ تبدیل به سین شده و سماور شده است.
کتری نیز نه روسی بلکه خالصا ایرانی و حتی آریایی کهن است و تلفظ درستش کتلی است و دو نوع است یکی کتله که بزرگ است و دیگری کتلی که کوچک است.
کسانی که پنداشته اند سماور و کتری روسی است زبان ایرانی را نمی شناسند.
شاد باشی و پربار
محمد
شنبه 1389/11/2 ساعت 08 و 29 دقیقه و 25 ثانیه
این ها هم از روسی وارد شده:
ترمز، شلنگ، باک (باک بنزین)، کرپیچ (در آذربایجان به آجر می گویند)، بقالی
بابک
جمعه 1389/11/1 ساعت 23 و 35 دقیقه و 16 ثانیه
چرتکه و قوری روسی نیستند
من به زبان روسی احاطه کامل دارم
پریا پناهنده
جمعه 1389/11/1 ساعت 23 و 22 دقیقه و 52 ثانیه
سپاس....
ddd
جمعه 1389/11/1 ساعت 10 و 31 دقیقه و 37 ثانیه
چمدان
پاسخ عادل اشکبوس : ظاهرا چمدان همان جامه دان فارسی است.
احسان
پنجشنبه 1389/10/30 ساعت 20 و 14 دقیقه و 41 ثانیه
استکان روسی نیست

ریشه کلمه استکان . راستی می دانید از کجا آمده است؟ آیا از ریشه سکن عربی است و به معنای سکون یافته است؟ چه ربطی به سکون و سکینه دارد؟

خیر هیچکدام از اینها نیست. در قدیم در ایران مردم از واژه پیاله استفاده می کردند. در اشعار نیز پیاله به وفور یافت می شود و از آنجایی که در زمانهای قدیم از چای در ایران خبری نبوده از آن برای نوشیدن باده یا همان شراب خودمان استفاده می کردند.

هنگامی که ارتباط ایران با غرب برقرار شد و اروپاییان به ایران آمدند این ظرف را با خود به اروپا بردند و نام آن را چنین گذاشتند:

East tea can

یعنی ظرف چای شرقی

این واژه دوباره به کشور ما برگشت و ما ایرانیان فراموش کردیم که این ظرف همان پیاله خودمان است و خواستیم امروزی شویم واژه انگلیسی را به صورت عربی به کار بردیم و این شد که امروز می گوییم استکان
حمید
پنجشنبه 1389/10/30 ساعت 14 و 24 دقیقه و 09 ثانیه
کمد(komod)
میز
زاپاس
علیرضا
پنجشنبه 1389/10/30 ساعت 11 و 18 دقیقه و 29 ثانیه
کلمه استکان یک کلمه کاملاً انگلیسی هست که هنوز که هنوزه انگلیسی های قدیمی به همون اسم میشناسن و میگن.
در اصل کلمه ایست تی کان East Tea Can به معنی ظرف چای شرقی هست که به استکان که اولین بر در هند برای اونها شناخته شد گفته میشه.
شاید هم ما اشتباه میگیم
پاسخ عادل اشکبوس : نه دوست عزیز شاید هم حرف شما درسته
محسن
چهارشنبه 1389/10/29 ساعت 21 و 11 دقیقه و 47 ثانیه
سلام
واژه "لوتکا" به معنی قایق کوچک/کرجی در گیلان
احسان
پنجشنبه 1389/07/22 ساعت 13 و 17 دقیقه و 39 ثانیه
کلمه درشکه در اصل یک کلمه تورکی است.از ریشه فعل "تاشیماک" به معنی حمل کردن که در تورکی این کلمه با تلفظ "داشکا"به معنی وسیله حمل کننده استفاده می شود که کلمه درشکه نیز در واقع همین کلمه می باشد که یه غلط به این صورت در فارسی رایج شده است.
پاسخ عادل اشکبوس : تشکر
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

شمارنده سایت

الکسا